10 เรื่องกฎหมายแรงงานที่ทุกคนควรรู้
ไม่ว่าคุณจะเป็นลูกจ้างเริ่มงานวันแรก หรือนายจ้างที่กำลังเปิดธุรกิจ — กฎหมายแรงงานไทยมีพื้นฐาน 10 เรื่องที่ควรเข้าใจไว้ค่ะ
เราคัดมาให้อ่านแบบกระชับ พร้อมเลขมาตราอ้างอิง เผื่อคุณอยากลงรายละเอียดเพิ่ม. มีเรื่องใหม่ที่เพิ่งปรับปรุงปี 2568 ด้วยนะคะ — เช่น ลาคลอด 120 วัน และ ลาช่วยคู่สมรส 15 วัน
หยิบกาแฟ ☕ กับขนมปัง 🥐 แล้วมานั่งอ่านด้วยกันค่ะ
5 เรื่องแรก — สิทธิประจำของลูกจ้าง
💰 ค่าจ้างขั้นต่ำ
ค่าจ้างต่อวันของลูกจ้างต้องไม่ต่ำกว่าอัตราที่คณะกรรมการค่าจ้างกำหนดในแต่ละจังหวัด — ตัวเลขขึ้นกับพื้นที่ ปัจจุบันอยู่ที่ 337-400 บาทต่อวัน (ตรวจอัตราล่าสุดที่ประกาศคณะกรรมการค่าจ้าง)
⏰ เวลาทำงานปกติ
เวลาทำงานปกติของลูกจ้าง — ไม่เกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน และไม่เกิน 48 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ สำหรับงานทั่วไป (งานที่อาจอันตรายต่อสุขภาพมีเพดานต่ำกว่า)
📅 วันหยุดประจำสัปดาห์ + วันหยุดประเพณี
นายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างมีวันหยุดประจำสัปดาห์อย่างน้อย 1 วันต่อสัปดาห์ (ระยะห่างไม่เกิน 6 วัน) และวันหยุดตามประเพณีอย่างน้อย 13 วันต่อปี (รวมวันแรงงานแห่งชาติ)
🌴 วันลาพักร้อน — ทำงานครบปีได้สิทธิ
ลูกจ้างที่ทำงานติดต่อกันครบ 1 ปี มีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีไม่น้อยกว่า 6 วันทำงาน โดยได้รับค่าจ้าง (จะสะสมไปปีหน้าได้ ถ้านายจ้างกับลูกจ้างตกลงกัน)
⚡ ค่าล่วงเวลา (OT) + ค่าทำงานในวันหยุด
การทำงานเกินเวลาปกติหรือทำงานในวันหยุด — มีหลักการคิดเงินแยกตามสถานการณ์ค่ะ
| กรณี | อัตรา |
|---|---|
| OT วันทำงานปกติ | 1.5 เท่าของอัตราค่าจ้างต่อชั่วโมง |
| ทำงานในวันหยุด (ลูกจ้างรายวัน/ชั่วโมง) | 2 เท่า |
| ทำงานในวันหยุด (ลูกจ้างรายเดือน) | 1 เท่าเพิ่ม (รวมค่าจ้างปกติ) |
| OT ในวันหยุด | 3 เท่า |
5 เรื่องต่อไป — ลา / เลิกจ้าง / สวัสดิการระยะยาว
🏥 วันลาป่วย
ลูกจ้างมีสิทธิลาป่วยได้เท่าที่ป่วยจริง โดยได้รับค่าจ้างไม่เกิน 30 วันทำงานต่อปี (ลาตั้งแต่ 3 วันขึ้นไป นายจ้างขอใบรับรองแพทย์ได้)
👶 ลาคลอด — 120 วัน (ปรับปรุงล่าสุดปี 2568)ใหม่ 2568
ลูกจ้างหญิงมีครรภ์มีสิทธิลาคลอดได้ครรภ์ละไม่เกิน 120 วัน รวมถึงลาก่อนคลอดด้วย (ฉบับปรับปรุงล่าสุด — เพิ่มจาก 98 วันเดิม)
🫶 ลาช่วยภรรยา/คู่สมรส — 15 วัน (ใหม่ปี 2568)ใหม่ 2568
ลูกจ้างชาย/คู่สมรสมีสิทธิลาเพื่อช่วยเหลือคู่สมรสที่คลอดบุตรได้ครรภ์ละไม่เกิน 15 วันทำงาน (สิทธิใหม่ที่เพิ่มในฉบับ 2568)
📝 ค่าชดเชยกรณีเลิกจ้าง
ถ้านายจ้างเลิกจ้างโดยลูกจ้างไม่ได้กระทำผิดร้ายแรง — ต้องจ่ายค่าชดเชยตามอายุงาน:
| กรณี | อัตรา |
|---|---|
| ทำงาน 120 วัน — ไม่ครบ 1 ปี | ค่าจ้าง 30 วัน |
| ครบ 1 ปี — ไม่ครบ 3 ปี | ค่าจ้าง 90 วัน |
| ครบ 3 ปี — ไม่ครบ 6 ปี | ค่าจ้าง 180 วัน |
| ครบ 6 ปี — ไม่ครบ 10 ปี | ค่าจ้าง 240 วัน |
| ครบ 10 ปี — ไม่ครบ 20 ปี | ค่าจ้าง 300 วัน |
| ครบ 20 ปีขึ้นไป | ค่าจ้าง 400 วัน |
🛡 ประกันสังคม + เงินทดแทน
นายจ้างมีหน้าที่ขึ้นทะเบียนลูกจ้างเข้าระบบประกันสังคม (ภายใน 30 วันที่เริ่มงาน) และส่งเงินสมทบทั้งสองฝ่าย — ลูกจ้างจะได้สิทธิรักษาพยาบาล สงเคราะห์บุตร ว่างงาน ชราภาพ ฯลฯ
น้องแว่นสรุปให้ค่ะ
- สิทธิขั้นต่ำของลูกจ้าง — ค่าจ้าง · เวลาทำงาน · วันหยุด · ลาป่วย/ลาพักร้อน — เป็นมาตรฐานที่นายจ้างต่ำกว่านี้ไม่ได้ค่ะ
- ฉบับปรับปรุงปี 2568 เพิ่มสิทธิสำคัญหลายอย่าง — ลาคลอด 120 วัน (ม.41) · ลาช่วยคู่สมรส 15 วัน (ม.41/1) · ค่าจ้างลาคลอด 60 วัน (ม.59)
- ค่าชดเชยเลิกจ้าง คำนวณตามอายุงาน — 30/90/180/240/300/400 วันของค่าจ้าง — เป็นสิทธิที่นายจ้างต้องจ่ายถ้าลูกจ้างไม่ได้ทำผิดร้ายแรง
- ประกันสังคม + เงินทดแทน เป็นสองระบบที่แตกต่างกัน — ป่วยทั่วไปใช้ประกันสังคม, บาดเจ็บจากงานใช้กองทุนเงินทดแทน
💛 หมายเหตุจาก Kelomn: เรารวบรวมข้อมูลนี้เพื่อเป็นแนวทางเบื้องต้น สำหรับการตัดสินใจในกรณีเฉพาะหรือข้อพิพาททางแรงงาน เราแนะนำให้ปรึกษาทนายความผู้เชี่ยวชาญด้านแรงงานเพิ่มเติมเพื่อความรัดกุมสูงสุดค่ะ ตัวบทกฎหมายทางการสามารถดูได้ที่ สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (OCS)
ถ้าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์ ให้ส่ง กาแฟ ☕ ขนมปัง 🍞 ให้เป็นกำลังใจ เลี้ยงน้องแว่น KELOMN
กดให้กาแฟ หรือ ขนมปัง สัก 1 อย่างไหมคะ?