โฮสเทลเข้าข่าย "โรงแรม" ตามกฎหมาย ต้องขอใบอนุญาตโรงแรมไหม?

พี่เอเข้าใจผิดว่า "ชื่อ" คือตัวกำหนดว่าต้องขอใบอนุญาตโรงแรมหรือไม่ แต่มาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติโรงแรม พ.ศ. ๒๕๔๗ บัญญัติไว้ว่า กฎหมายดูที่ วัตถุประสงค์และลักษณะการให้บริการ ไม่ใช่ชื่อป้าย

สถานที่พักจะเข้านิยาม "โรงแรม" ต่อเมื่อมีองค์ประกอบครบ คือ จัดตั้งขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์ในทางธุรกิจ ให้บริการที่พักชั่วคราว และมีค่าตอบแทน ถ้าครบทั้ง 3 ข้อ ไม่ว่าจะชื่อโฮสเทล เกสต์เฮาส์ รีสอร์ท หรือบ้านพักแสนสบาย ก็ถือว่าเป็น "โรงแรม" ตามกฎหมายทั้งสิ้นค่ะ

(อ้างอิงจากพระราชบัญญัติโรงแรม พ.ศ. ๒๕๔๗ มาตรา ๔)

มาตรา ๔ ในพระราชบัญญัตินี้
      “โรงแรม” หมายความว่า สถานที่พักที่จัดตั้งขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์ในทางธุรกิจเพื่อให้บริการที่พักชั่วคราวสำหรับคนเดินทางหรือบุคคลอื่นใดโดยมีค่าตอบแทน ทั้งนี้ ไม่รวมถึง
      (๑) สถานที่พักที่จัดตั้งขึ้นเพื่อให้บริการที่พักชั่วคราวซึ่งดำเนินการโดยส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ องค์การมหาชน หรือหน่วยงานอื่นของรัฐ หรือเพื่อการกุศล หรือการศึกษา ทั้งนี้ โดยมิใช่เป็นการหาผลกำไรหรือรายได้มาแบ่งปันกัน
      (๒) สถานที่พักที่จัดตั้งขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้บริการที่พักอาศัยโดยคิดค่าบริการเป็นรายเดือนขึ้นไปเท่านั้น
      (๓) สถานที่พักอื่นใดตามที่กำหนดในกฎกระทรวง
      “ผู้ประกอบธุรกิจโรงแรม” หมายความว่า ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบธุรกิจโรงแรมตามพระราชบัญญัตินี้
      “ผู้จัดการ” หมายความว่า ผู้จัดการโรงแรมตามพระราชบัญญัตินี้
      “ผู้พัก” หมายความว่า คนเดินทางหรือบุคคลอื่นใดที่ใช้บริการที่พักชั่วคราวของโรงแรม
      “ใบอนุญาต” หมายความว่า ใบอนุญาตประกอบธุรกิจโรงแรม
      “นายทะเบียน” หมายความว่า ผู้ซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งให้เป็นนายทะเบียนตามพระราชบัญญัตินี้
      “พนักงานเจ้าหน้าที่” หมายความว่า ผู้ซึ่งนายทะเบียนแต่งตั้งให้ปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินี้ โดยแต่งตั้งจาก
      (๑) ข้าราชการตำรวจตั้งแต่ชั้นสัญญาบัตรขึ้นไป หรือ
      (๒) ข้าราชการพลเรือนตั้งแต่ระดับสามขึ้นไป หรือ
      (๓) ข้าราชการหรือพนักงานส่วนท้องถิ่นตั้งแต่ระดับสามขึ้นไป
      “คณะกรรมการ” หมายความว่า คณะกรรมการส่งเสริมและกำกับธุรกิจโรงแรม
      “รัฐมนตรี” หมายความว่า รัฐมนตรีผู้รักษาการตามพระราชบัญญัตินี้

น้องแว่นสรุปค่ะ

ข้อ 1 นิยาม "โรงแรม" ตามกฎหมาย

1. กฎหมายดู วัตถุประสงค์และการให้บริการ ไม่ดูชื่อป้ายค่ะ
2. ธุรกิจ + ชั่วคราว + มีค่าตอบแทน = โรงแรมตาม ม.๔
3. โฮสเทล เกสต์เฮาส์ รีสอร์ท ล้วนเข้าข่ายถ้าครบองค์ประกอบ
4. ข้อยกเว้น: รายเดือนเท่านั้น หรือ ไม่หากำไร หรือ ตามกฎกระทรวงกำหนด

พี่บี มีบ้านพักในเกาะสมุย ห้องพัก 3 ห้อง รับแขกครั้งละไม่เกิน 15 คน ถามว่าต้องขอใบอนุญาตโรงแรมไหม? คำตอบอยู่ที่ข้อยกเว้นตามมาตรา ๔ (๓) ซึ่งเปิดช่องให้รัฐมนตรีออกกฎกระทรวงกำหนดประเภทสถานที่พักที่ไม่ถือเป็นโรงแรม

กฎกระทรวงกำหนดประเภทและหลักเกณฑ์การประกอบธุรกิจโรงแรม (ออกตามความในมาตรา ๔ (๓) แห่งพระราชบัญญัติโรงแรม พ.ศ. ๒๕๔๗) กำหนดเพดานสำหรับ "สถานที่พักที่ไม่เป็นโรงแรม" ไว้ว่า ห้องพักรวมทุกอาคาร ไม่เกิน 8 ห้อง และผู้พักรวม ไม่เกิน 30 คน โดยต้องมีวัตถุประสงค์เพื่อรายได้เสริม และต้องแจ้งให้นายทะเบียนทราบตามแบบที่รัฐมนตรีกำหนด

(อ้างอิงจากกฎกระทรวงกำหนดประเภทและหลักเกณฑ์การประกอบธุรกิจโรงแรม ออกตาม ม.4(3) พ.ร.บ.โรงแรม พ.ศ. ๒๕๔๗)

น้องแว่นสรุปค่ะ

ข้อ 2 ข้อยกเว้นตามกฎกระทรวง

1. เพดานปัจจุบัน: ไม่เกิน 8 ห้อง + ไม่เกิน 30 คน + รายได้เสริม ไม่ต้องขอใบอนุญาตโรงแรมค่ะ
2. ต้อง แจ้งนายทะเบียน ด้วย ไม่ใช่ไม่ต้องทำอะไรเลย
3. เกินเพดาน = ต้องขอใบอนุญาตโรงแรมเต็มรูปแบบ
4. ข้อยกเว้นนี้สำหรับ "รายได้เสริม" เท่านั้น ไม่ใช่ธุรกิจหลัก

น้าซี มีอพาร์ตเมนต์ในกรุงเทพฯ บางห้องให้เช่ารายเดือน บางห้องลงแพลตฟอร์มออนไลน์ให้เช่ารายวัน น้าซีคิดว่า "เมื่อมีห้องรายเดือนด้วย น่าจะไม่ต้องขอใบอนุญาตโรงแรม" ความคิดนี้ผิดค่ะ

ข้อยกเว้นในมาตรา ๔ (๒) พระราชบัญญัติโรงแรม พ.ศ. ๒๕๔๗ ระบุว่าต้องเป็น "รายเดือนขึ้นไปเท่านั้น" คำว่า "เท่านั้น" มีความหมายสำคัญมาก หมายความว่า ถ้ามีการให้บริการที่พักที่คิดค่าบริการต่ำกว่ารายเดือนแม้แต่ห้องเดียว สถานที่นั้นก็เข้าข่ายโรงแรมทั้งหมด

(อ้างอิงจากพระราชบัญญัติโรงแรม พ.ศ. ๒๕๔๗ มาตรา ๔ (๒))

น้องแว่นสรุปค่ะ

ข้อ 3 รายวัน vs. รายเดือน

1. ข้อยกเว้น ม.๔(๒): ต้องเป็น รายเดือนขึ้นไปเท่านั้น ปนกันไม่ได้ค่ะ
2. รายวัน รายสัปดาห์ รายชั่วโมง = เป็นโรงแรมตามกฎหมาย
3. ปนรายวันแค่ห้องเดียวก็ไม่เข้าข้อยกเว้นแล้ว
4. อพาร์ตเมนต์/คอนโดให้เช่ารายวัน = ผิดหลายกฎหมายพร้อมกัน

ลุง D เปิดที่พักในหัวหินมาสองปีโดยไม่ขอใบอนุญาต มีห้อง 20 ห้อง รับนักท่องเที่ยวรายวัน ลุง D เพิ่งรู้จากน้องแว่นว่าผิดกฎหมาย ต้องรีบดำเนินการอย่างไร?

มาตรา ๑๕ แห่งพระราชบัญญัติโรงแรม พ.ศ. ๒๕๔๗ วางหลักกฎหมายไว้ชัดว่า ห้ามมิให้ผู้ใดประกอบธุรกิจโรงแรม เว้นแต่จะได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียน การขออนุญาตและการออกใบอนุญาตเป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด โดยปกติยื่นคำขอต่อนายทะเบียนโรงแรม ซึ่งในกรุงเทพมหานครคือกรมการปกครอง และในต่างจังหวัดคือที่ว่าการอำเภอในพื้นที่

มาตรา ๑๕ ห้ามมิให้ผู้ใดประกอบธุรกิจโรงแรม เว้นแต่จะได้รับใบอนุญาตจากนายทะเบียน การขอใบอนุญาตและการออกใบอนุญาต ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด

น้องแว่นสรุปค่ะ

ข้อ 4 ใบอนุญาตโรงแรม ม.15

1. ม.๑๕ ห้ามประกอบธุรกิจโรงแรม โดยไม่มีใบอนุญาต อย่างเด็ดขาดค่ะ
2. ยื่นขอที่กรมการปกครอง (กทม.) หรือที่ว่าการอำเภอ (ต่างจังหวัด)
3. ใบอนุญาตอายุ 5 ปี ต้องต่ออายุก่อนหมด
4. ต้องตรวจสอบประเภทใบอนุญาตก่อสร้างอาคารด้วย

ลุง D ถามต่อว่า "ถ้าถูกจับขณะยังไม่มีใบอนุญาต โทษหนักแค่ไหน?" คำตอบอยู่ที่มาตรา ๕๙ แห่งพระราชบัญญัติโรงแรม พ.ศ. ๒๕๔๗ ซึ่งกำหนดโทษสำหรับผู้ฝ่าฝืนมาตรา ๑๕ วรรคหนึ่ง ไว้อย่างชัดเจนค่ะ

โทษที่น่ากลัวที่สุดคือ ปรับรายวัน ตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืนอยู่ หมายความว่า ถ้าเปิดมา 2 ปีโดยไม่มีใบอนุญาต และยังไม่ยอมหยุดกิจการหรือขอใบอนุญาต ค่าปรับรายวันจะสะสมตลอดเวลาค่ะ

(อ้างอิงจากพระราชบัญญัติโรงแรม พ.ศ. ๒๕๔๗ มาตรา ๕๙ ฝ่าฝืนมาตรา ๑๕ วรรคหนึ่ง)

มาตรา ๕๙ ผู้ใดฝ่าฝืนมาตรา ๑๕ วรรคหนึ่ง ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และปรับอีกวันละไม่เกินหนึ่งหมื่นบาทตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืนอยู่

น้องแว่นสรุปค่ะ

ข้อ 5 โทษตาม ม.59

1. โทษอาญา: จำคุก ไม่เกิน 1 ปี หรือปรับ ไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
2. ปรับรายวัน ไม่เกิน 10,000 บาท ตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืน ค่ะ
3. ทางแก้เดียวคือ ยื่นขอใบอนุญาตโดยเร็ว ดีกว่ารอให้โดนจับ
4. ปรึกษาทนายความหรือกรมการปกครองโดยตรงก่อนดำเนินการค่ะ