คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1/2568

สาระสำคัญ (สรุปโดย AI · ตรวจทานแล้ว)

คดีนี้มีประเด็นว่า การที่ผู้อนุบาลของคนไร้ความสามารถแจ้งขอเปลี่ยนตัวผู้รับประโยชน์ตามสัญญาประกันชีวิตของผู้อยู่ในความอนุบาล โดยนำชื่อผู้รับประโยชน์เดิมออกและให้ตนเองเป็นผู้รับประโยชน์แต่เพียงผู้เดียว โดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาลก่อน จะมีผลสมบูรณ์ตามกฎหมายหรือไม่ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1575 ประกอบ มาตรา 1598/3 วรรคสอง และ มาตรา 1598/18 วรรคหนึ่ง ซึ่งกำหนดว่าหากประโยชน์ของผู้ใช้อำนาจปกครองขัดกับประโยชน์ของคนไร้ความสามารถ ผู้อนุบาลต้องได้รับอนุญาตจากศาลก่อนจึงจะทำกิจการเช่นว่านั้นได้ มิฉะนั้นตกเป็นโมฆะ

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า จำเลยที่ 1 ในฐานะผู้อนุบาลของผู้เอาประกันภัยซึ่งเป็นคนไร้ความสามารถ ขอเปลี่ยนผู้รับประโยชน์ตามกรมธรรม์ประกันชีวิตทั้งสองฉบับ โดยนำชื่อโจทก์ออกและให้จำเลยที่ 1 เป็นผู้รับประโยชน์แต่เพียงผู้เดียว ทำให้โจทก์ไม่ได้รับผลประโยชน์ตามเจตนาอันแท้จริงของผู้เอาประกันภัย ในขณะที่จำเลยที่ 1 ได้รับประโยชน์เพิ่มขึ้น จึงเป็นกรณีที่ประโยชน์ของจำเลยที่ 1 ขัดกับประโยชน์ของคนไร้ความสามารถ เมื่อจำเลยทั้งสองดำเนินการโดยไม่ได้รับอนุญาตจากศาลก่อน การเปลี่ยนผู้รับประโยชน์จึงตกเป็นโมฆะ ทั้งถือว่าจำเลยที่ 1 ใช้สิทธิโดยไม่สุจริต โจทก์จึงยังคงเป็นผู้รับประโยชน์ตามกรมธรรม์ทั้งสองฉบับตามสัดส่วนเดิม และจำเลยที่ 2 ผู้รับประกันภัยมีหน้าที่ต้องชำระเงินตามกรมธรรม์ให้แก่โจทก์ตามป.พ.พ. มาตรา 889, 890 และ 895 การที่จำเลยที่ 2 ชำระเงินทั้งหมดให้แก่จำเลยที่ 1 แต่เพียงผู้เดียวจึงเป็นการผิดสัญญาต่อโจทก์

ศาลฎีกาพิพากษาแก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ซึ่งเดิมพิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ทั้งหมด โดยให้จำเลยที่ 2 ชำระเงิน 878,046.59 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 12 มิถุนายน 2562 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ส่วนจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นเพียงผู้รับประโยชน์ตามกรมธรรม์ ศาลฎีกาเห็นพ้องกับศาลอุทธรณ์ว่าไม่ต้องรับผิดชำระเงินแก่โจทก์ นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ กล่าวคือฎีกาของโจทก์ฟังขึ้นบางส่วนเฉพาะในส่วนความรับผิดของจำเลยที่ 2

มาตราที่เกี่ยวข้อง

• ป.พ.พ. มาตรา 28 วรรคสอง
• ป.พ.พ. มาตรา 889
• ป.พ.พ. มาตรา 890
• ป.พ.พ. มาตรา 895
• ป.พ.พ. มาตรา 1575
• ป.พ.พ. มาตรา 1598/3 วรรคสอง