คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1279/2568

สาระสำคัญ (สรุปโดย AI · ตรวจทานแล้ว)

คดีชั้นบังคับคดีสืบเนื่องจากโจทก์ฟ้องขับไล่จำเลยทั้งสี่ออกจากที่ดินพิพาทตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส. 3 ก.) และนำเจ้าพนักงานบังคับคดียึดที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้างของจำเลยที่ 2 เพื่อขายทอดตลาดชำระหนี้ค่าเสียหายตามคำพิพากษา จำเลยที่ 2 ยื่นคำร้องขอให้งดและถอนการบังคับคดี โดยอ้างว่าสัญญาซื้อขายที่ดินพิพาทระหว่างโจทก์กับบริษัทบริหารสินทรัพย์ผู้ขายตกเป็นโมฆะ เพราะที่ดินพิพาทออกทับที่ดินตามหนังสืออนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในเขตปฏิรูปที่ดิน (ส.ป.ก. 4-01 ก.) ประเด็นที่ศาลฎีกาต้องวินิจฉัยจึงมีว่า มีเหตุให้งดหรือถอนการบังคับคดีตามคำร้องของจำเลยที่ 2 หรือไม่

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อที่ดินพิพาททับซ้อนกับที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน ที่ดินพิพาทย่อมตกเป็นของสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมตาม พ.ร.บ.การปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2518 มาตรา 36 ทวิ ทั้งผลการตรวจสอบข้อเท็จจริงปรากฏว่าหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินพิพาทออกโดยมิชอบด้วยประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 61 ไม่สามารถเข้าครอบครองทำประโยชน์และนำไปออกโฉนดที่ดินได้ สัญญาซื้อขายที่ดินพิพาทจึงมีวัตถุประสงค์เป็นการพ้นวิสัยและตกเป็นโมฆะตาม ป.พ.พ. มาตรา 150 ซึ่งโมฆะกรรมไม่อาจให้สัตยาบันแก่กันได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 172 วรรคหนึ่ง ข้อตกลงตามสัญญาประนีประนอมยอมความระหว่างโจทก์กับผู้ขายเป็นเพียงการตกลงคืนทรัพย์สินอันเกิดจากโมฆะกรรมแก่กัน หาทำให้สัญญาซื้อขายกลับสมบูรณ์ขึ้นได้ไม่ และไม่จำต้องให้ศาลชั้นต้นวินิจฉัยเสียก่อนว่าสัญญาซื้อขายเป็นโมฆะ เมื่อสัญญาซื้อขายเสียเปล่าไม่มีผลผูกพันมาตั้งแต่ต้น โจทก์ย่อมไม่มีอำนาจบังคับคดีแก่จำเลยที่ 2 จึงมีเหตุสมควรให้ถอนการบังคับคดี

ปัญหาดังกล่าวเป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน ทั้งเป็นเรื่องเกี่ยวด้วยการชำระหนี้อันไม่อาจแบ่งแยกได้ ศาลฎีกาจึงมีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยเป็นคุณแก่จำเลยที่ 3 และที่ 4 ซึ่งมิได้ฎีกา ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 142 (5), 245 (1) ประกอบมาตรา 246 และ 252

ศาลฎีกาพิพากษากลับ ให้ถอนการบังคับคดีแก่จำเลยที่ 2 ถึงที่ 4 โจทก์จึงไม่อาจบังคับคดีเอาแก่ทรัพย์สินของจำเลยดังกล่าวได้อีกต่อไป ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาลให้เป็นพับ

มาตราที่เกี่ยวข้อง

• ป.พ.พ. มาตรา 150
• ป.พ.พ. มาตรา 172 วรรคหนึ่ง
• ป.วิ.พ. มาตรา 142 (5)
• ป.วิ.พ. มาตรา 245 (1)
• ป.วิ.พ. มาตรา 246
• ป.วิ.พ. มาตรา 252