รถชนกัน ใครผิด ใครจ่าย? — ความรับผิดละเมิด ค่าสินไหม และ พ.ร.บ.คุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ

หลักกฎหมายละเมิดกำหนดว่า ผู้ที่จงใจหรือประมาทเลินเล่อ ทำให้คนอื่นเสียหายต่อชีวิต ร่างกาย ทรัพย์สิน หรือสิทธิ ต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนค่ะ

ในคดีรถชน ใครประมาทคนนั้นรับผิด เช่น ฝ่าสัญญาณไฟแดง ขับเร็วเกินกำหนด หรือไม่ให้สัญญาณก่อนเลี้ยว

มาตรา ๔๒๐ ผู้ใดจงใจหรือประมาทเลินเล่อ ทำต่อบุคคลอื่นโดยผิดกฎหมายให้เขาเสียหายถึงแก่ชีวิตก็ดี แก่ร่างกายก็ดี อนามัยก็ดี เสรีภาพก็ดี ทรัพย์สินหรือสิทธิอย่างหนึ่งอย่างใดก็ดี ท่านว่าผู้นั้นทำละเมิดจำต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนเพื่อการนั้น

น้องแว่นสรุปค่ะ

ข้อ 1 — ใครประมาท คนนั้นรับผิด

1. ผู้ที่ จงใจหรือประมาทเลินเล่อ ทำให้เสียหายต้องชดใช้
2. ต้องครบองค์ประกอบ: จงใจหรือประมาทเลินเล่อ + ผิดกฎหมาย + เกิดความเสียหาย + ความสัมพันธ์ระหว่างเหตุและผล
3. คดีรถชน: เก็บหลักฐานพฤติการณ์ที่แสดงว่าอีกฝ่ายประมาทไว้เสมอค่ะ

มาตรา 437 กำหนดว่า ผู้ครอบครองหรือควบคุมยานพาหนะที่ใช้กำลังเครื่องจักรกลต้องรับผิดเพื่อความเสียหายที่เกิดจากยานพาหนะนั้น เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่า

• เป็น เหตุสุดวิสัย คือเหตุที่ไม่อาจป้องกันได้แม้จะระมัดระวังตามสมควรแล้ว (มาตรา 8) เช่น แผ่นดินไหว
• เกิดเพราะ ความผิดของผู้เสียหายเอง

ผลทางปฏิบัติ: เมื่อมาตรา 437 ใช้บังคับ ผู้ครอบครองหรือควบคุมยานพาหนะจะพ้นความรับผิดได้ก็ต่อเมื่อพิสูจน์ได้ว่าความเสียหายเกิดแต่เหตุสุดวิสัย หรือเกิดเพราะความผิดของผู้เสียหายเอง แต่ถ้าเป็นกรณีรถที่กำลังแล่นอยู่ชนกันทั้งสองคัน โดยทั่วไปฝ่ายที่เรียกค่าเสียหายยังต้องพิสูจน์ความประมาทของอีกฝ่ายตามมาตรา 420 ค่ะ (ดูข้อ 1)

มาตรา ๔๓๗ บุคคลใดครอบครองหรือควบคุมดูแลยานพาหนะอย่างใด ๆ อันเดินด้วยกำลังเครื่องจักรกล บุคคลนั้นจะต้องรับผิดชอบเพื่อการเสียหายอันเกิดแต่ยานพาหนะนั้น เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าการเสียหายนั้นเกิดแต่เหตุสุดวิสัย หรือเกิดเพราะความผิดของผู้ต้องเสียหายนั้นเอง
ความข้อนี้ให้ใช้บังคับได้ตลอดถึงบุคคลผู้มีไว้ในครอบครองของตนซึ่งทรัพย์อันเป็นของเกิดอันตรายได้โดยสภาพ หรือโดยความมุ่งหมายที่จะใช้ หรือโดยอาการกลไกของทรัพย์นั้นด้วย

น้องแว่นสรุปค่ะ

ข้อ 2 — ผู้ควบคุมยานพาหนะต้องพิสูจน์ข้อยกเว้น

1. ผู้ครอบครองหรือควบคุมรถจะพ้นความรับผิดได้ ต้องพิสูจน์ว่าเป็น เหตุสุดวิสัย หรือ ความผิดของผู้เสียหายเอง
2. รถที่กำลังแล่นอยู่ชนกันทั้งสองคัน โดยทั่วไปฝ่ายที่เรียกค่าเสียหายยังต้องพิสูจน์ความประมาทตามมาตรา 420 ค่ะ
3. หลักนี้ใช้กับรถยนต์ มอเตอร์ไซค์ และยานพาหนะเครื่องจักรกลทุกประเภท

กรณี "ประมาทร่วม" มาตรา 442 ให้นำ มาตรา 223 มาใช้บังคับโดยอนุโลม หมายความว่าศาลจะแบ่งความรับผิดตามส่วนความประมาทของแต่ละฝ่ายค่ะ

ตัวอย่าง: ถ้าศาลเห็นว่าพี่บีประมาท 70% (ฝ่าสัญญาณ) และพี่เอประมาท 30% (ขับเร็ว) — พี่บีต้องชดใช้ค่าเสียหายพี่เอ 70% ขณะที่พี่เอต้องรับผิดค่าเสียหายพี่บี 30% ค่ะ

มาตรา ๔๔๒ ถ้าความเสียหายได้เกิดขึ้นเพราะความผิดอย่างหนึ่งอย่างใดของผู้ต้องเสียหายประกอบด้วยไซร้ ท่านให้นำบทบัญญัติแห่งมาตรา ๒๒๓ มาใช้บังคับ โดยอนุโลม

น้องแว่นสรุปค่ะ

ข้อ 3 — แบ่งความรับผิดตามสัดส่วนความประมาท

1. ประมาทร่วม = แต่ละฝ่ายรับผิดตาม สัดส่วนที่ตัวเองประมาท
2. ศาลพิจารณาพฤติการณ์ทั้งหมดก่อนกำหนดสัดส่วนค่ะ
3. แม้ถูกชน แต่ถ้าเราประมาทส่วนหนึ่ง ค่าสินไหมที่รับได้ก็จะลดลงตามนั้น

มาตรา 438 ให้ศาลวินิจฉัยค่าสินไหมทดแทนตามควรแก่พฤติการณ์และความร้ายแรงแห่งละเมิด ซึ่งครอบคลุมหลายรายการค่ะ

กรณีผู้เสียหายไม่ถึงตายในทันที ยังมีสิทธิเรียก ค่ารักษาพยาบาลและค่าขาดประโยชน์ทำมาหาได้ระหว่างรักษาตัวด้วยค่ะ (ดูข้อ 5 พ.ร.บ.ภาคบังคับ) ส่วนกรณีบาดเจ็บ มาตรา 444 ให้ผู้เสียหายได้ชดใช้ค่าใช้จ่ายที่ตนต้องเสียไป และค่าเสียหายเพื่อการที่เสียความสามารถประกอบการงานสิ้นเชิงหรือแต่บางส่วน ทั้งในเวลาปัจจุบันและในเวลาอนาคตค่ะ

มาตรา ๔๓๘ ค่าสินไหมทดแทนจะพึงใช้โดยสถานใดเพียงใดนั้น ให้ศาลวินิจฉัยตามควรแก่พฤติการณ์และความร้ายแรงแห่งละเมิด
อนึ่ง ค่าสินไหมทดแทนนั้น ได้แก่การคืนทรัพย์สินอันผู้เสียหายต้องเสียไปเพราะละเมิด หรือใช้ราคาทรัพย์สินนั้น รวมทั้งค่าเสียหายอันจะพึงบังคับให้ใช้เพื่อความเสียหายอย่างใด ๆ อันได้ก่อขึ้นนั้นด้วย

มาตรา ๔๔๓ ในกรณีที่ทำให้เขาถึงตายนั้น ค่าสินไหมทดแทนได้แก่ค่าปลงศพรวมทั้งค่าใช้จ่ายอันจำเป็นอย่างอื่น ๆ อีกด้วย
ถ้ามิได้ตายในทันที ค่าสินไหมทดแทนได้แก่ค่ารักษาพยาบาลรวมทั้งค่าเสียหายที่ต้องขาดประโยชน์ทำมาหาได้เพราะไม่สามารถประกอบการงานนั้นด้วย
ถ้าว่าเหตุที่ตายลงนั้นทำให้บุคคลคนหนึ่งคนใดต้องขาดไร้อุปการะตามกฎหมายไปด้วยไซร้ ท่านว่าบุคคลคนนั้นชอบที่จะได้รับค่าสินไหมทดแทนเพื่อการนั้น

น้องแว่นสรุปค่ะ

ข้อ 4 — ค่าสินไหมครอบคลุมหลายรายการ

1. ค่าซ่อมรถ + ค่ารักษาพยาบาล + ค่าขาดรายได้ รวมอยู่ใน ม.438 (กรณีบาดเจ็บดู ม.444 ประกอบ)
2. กรณีเสียชีวิต ม.443 เพิ่มค่าปลงศพและค่าขาดไร้อุปการะ
3. เก็บใบเสร็จ ใบนัด และหลักฐานทุกอย่างไว้นะคะ ยิ่งครบยิ่งเรียกได้มาก

พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ พ.ศ. 2535 กำหนดให้เจ้าของรถเกือบทุกคันต้องจัดให้มีประกันภัยภาคบังคับ (ยกเว้นรถบางประเภทตามมาตรา 8) กฎหมายนี้กำหนดให้บริษัทประกันภัยต้องจ่ายค่าเสียหายเบื้องต้นแก่ผู้ประสบภัยทุกคน โดยไม่ต้องรอพิสูจน์ว่าใครผิดก่อนค่ะ

หมายความว่าแม้ยังไม่รู้ว่าใครประมาท ผู้ที่ได้รับบาดเจ็บก็ขอรับค่าเสียหายเบื้องต้นจาก พ.ร.บ. ได้ทันที ต่างจากประกันภาคสมัครใจที่มักรอผลพิสูจน์ความผิดก่อนค่ะ ทั้งนี้ผู้ประสบภัยต้องร้องขอค่าเสียหายเบื้องต้นภายใน 180 วันนับแต่วันที่มีความเสียหายเกิดขึ้น (มาตรา 27) และบริษัทต้องจ่ายให้เสร็จสิ้นภายใน 7 วันนับแต่วันที่ได้รับคำร้องขอ (มาตรา 25)

หมายเหตุ: ค่าเสียหายที่ พ.ร.บ. คุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถจ่ายในส่วน "เบื้องต้น" นั้น วงเงินกำหนดโดยกฎกระทรวงกำหนดความเสียหายที่จะให้ได้รับค่าเสียหายเบื้องต้น จำนวนเงินค่าเสียหายเบื้องต้น การร้องขอรับและการจ่ายค่าเสียหายเบื้องต้น พ.ศ. 2552 แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2557 ซึ่งออกตามมาตรา 20 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ พ.ศ. 2535 ได้แก่ ค่ารักษาพยาบาลตามที่จ่ายจริงไม่เกิน 30,000 บาท กรณีสูญเสียอวัยวะหรือทุพพลภาพอย่างถาวรตามที่กฎกระทรวงกำหนด ได้รับเพิ่มอีก 35,000 บาท กรณีเสียชีวิต 35,000 บาท และเมื่อรวมกันแล้วไม่เกิน 65,000 บาทค่ะ

น้องแว่นสรุปค่ะ

ข้อ 5 — พ.ร.บ. จ่ายก่อนพิสูจน์

1. พ.ร.บ.คุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ พ.ศ. 2535 จ่ายเบื้องต้นโดยไม่รอพิสูจน์ถูกผิด
2. เจ้าของรถเกือบทุกคันต้องทำ พ.ร.บ. (ยกเว้นรถบางประเภทตามมาตรา 8) หากไม่ทำ เจ้าของรถหรือผู้ใช้รถที่ไม่มีประกันต้องชำระค่าปรับเป็นพินัยไม่เกิน 10,000 บาท (มาตรา 37, 39)
3. ค่าเสียหายส่วนที่เกินค่าเสียหายเบื้องต้น เรียกเพิ่มเติมได้ตาม ม.420 ม.438 จากผู้ทำละเมิดหรือประกันภาคสมัครใจ ถ้าตกลงกันไม่ได้จึงฟ้องคดีต่อศาลค่ะ