Kelomn.com
Business Law for the Business Life

"เปิดร้านกาแฟ ต้องขออนุญาตอะไรบ้าง ก่อนโดนสั่งปิด?"

รหัสบทความsbl_consumer_coffee-shop-license_001_20260604

ชื่อบุคคลในบทความนี้เป็นชื่อสมมติเพื่อการอธิบาย ไม่ได้พาดพิงบุคคลใด

พี่เอ เพิ่งเปิดร้านกาแฟเล็ก ๆ ในซอยใกล้บ้านค่ะ ตกแต่งสวย เมนูดี ลูกค้าเริ่มมา แต่วันหนึ่งเจ้าหน้าที่เขตมาแปะกระดาษที่ประตู — "ไม่มีใบอนุญาตสถานที่จำหน่ายอาหาร สั่งระงับกิจการ" พี่เอโทรมาถามน้องแว่นทันทีเลยค่ะ ว่าต้องทำอะไรบ้าง และมีโทษอะไรบ้างถ้าไม่ทำ น้องแว่นเลยรวมทุกอย่างไว้ในบทความนี้ให้เลยค่ะ

5 เรื่องที่ต้องรู้ก่อนเปิดร้านกาแฟ

1

ใบอนุญาต/แจ้ง สถานที่จำหน่ายอาหาร — ด่านแรกที่ขาดไม่ได้ 📋

พี่เอ ถามว่า "ร้านเล็ก ๆ แค่ 60 ตร.ม. ต้องขออะไรไหมคะ?" คำตอบคือ ต้องแจ้งต่อเจ้าพนักงานท้องถิ่น (สำนักงานเขต/เทศบาล) ก่อนเปิดร้านเลยค่ะ แม้ร้านเล็กก็หนีไม่พ้น

กฎหมายแบ่งชัดเจนตามพื้นที่ค่ะ ร้านกาแฟที่จำหน่ายอาหารและเครื่องดื่มต้องดำเนินการดังนี้

ขนาดพื้นที่สิ่งที่ต้องทำหน่วยงาน
ไม่เกิน 200 ตร.ม. แจ้ง เพื่อขอหนังสือรับรองการแจ้ง สำนักงานเขต / เทศบาล / อบต.
เกิน 200 ตร.ม. ขอใบอนุญาต จากเจ้าพนักงานท้องถิ่น สำนักงานเขต / เทศบาล / อบต.
💡 สำคัญ: ต้องดำเนินการก่อนเปิดกิจการ ไม่ใช่หลัง ค่าธรรมเนียมขึ้นกับ อปท. แต่ละแห่งค่ะ
ตัวบท — พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 มาตรา ๓๘
มาตรา ๓๘ ผู้ใดจะจัดตั้งสถานที่จำหน่ายอาหารหรือสถานที่สะสมอาหารในอาคารหรือพื้นที่ใดซึ่งมีพื้นที่เกินสองร้อยตารางเมตรและมิใช่เป็นการขายของในตลาด ต้องได้รับใบอนุญาตจากเจ้าพนักงานท้องถิ่นตามมาตรา ๕๖ ถ้าสถานที่ดังกล่าวมีพื้นที่ไม่เกินสองร้อยตารางเมตร ต้องแจ้งต่อเจ้าพนักงานท้องถิ่น เพื่อขอรับหนังสือรับรองการแจ้งตามมาตรา ๔๘ ก่อนการจัดตั้ง
ที่มา: พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 มาตรา ๓๘ — ค้นหาตัวบทได้ที่ กฤษฎีกา ocs.go.th/searchlaw
น้องแว่น สรุป

น้องแว่นสรุปค่ะ

  1. พื้นที่ ไม่เกิน 200 ตร.ม. ต้องแจ้ง ขอหนังสือรับรองการแจ้ง ก่อนเปิดค่ะ
  2. พื้นที่ เกิน 200 ตร.ม. ต้องขอใบอนุญาตจากเจ้าพนักงานท้องถิ่นก่อนเปิดเลยค่ะ
  3. ยื่นที่สำนักงานเขต เทศบาล หรือ อบต. แล้วแต่ที่ตั้งร้านค่ะ
2

ไม่มีใบอนุญาต/ไม่แจ้ง — โทษอะไรบ้าง? ⚠️

พี่บี เพื่อนของพี่เอ ถามว่า "ถ้าไม่ไปแจ้ง เขาจะรู้ได้ยังไงคะ?" น้องแว่นต้องบอกตรง ๆ ว่า เจ้าหน้าที่ อปท. ตรวจพื้นที่สม่ำเสมอ และโทษตาม ม.72 มีทั้งจำคุกและปรับค่ะ ไม่ใช่แค่โดนเตือน

กฎหมายกำหนดโทษแบ่งตามขนาดร้าน ดังนี้ค่ะ

ขนาดร้านความผิดโทษ
เกิน 200 ตร.ม. ไม่ได้รับใบอนุญาต จำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 50,000 บาท
ไม่เกิน 200 ตร.ม. ไม่มีหนังสือรับรองการแจ้ง จำคุกไม่เกิน 3 เดือน หรือปรับไม่เกิน 25,000 บาท
💡 เพิ่มเติม: นอกจากโทษอาญา เจ้าพนักงานท้องถิ่นยังมีอำนาจสั่งให้ระงับการประกอบกิจการจนกว่าจะดำเนินการถูกต้องค่ะ (เหมือนที่พี่เอเจอ)
ตัวบท — พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 มาตรา ๗๒
มาตรา ๗๒ ผู้ใดจัดตั้งสถานที่จำหน่ายอาหารหรือสถานที่สะสมอาหารตามมาตรา ๓๘ ซึ่งมีพื้นที่เกินสองร้อยตารางเมตรโดยไม่ได้รับใบอนุญาต ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือปรับไม่เกินห้าหมื่นบาท ผู้ใดจัดตั้งสถานที่จำหน่ายอาหารหรือสถานที่สะสมอาหารตามวรรคหนึ่ง ซึ่งมีพื้นที่ไม่เกินสองร้อยตารางเมตร โดยไม่มีหนังสือรับรองการแจ้ง ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามเดือน หรือปรับไม่เกินสองหมื่นห้าพันบาท
ที่มา: พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 มาตรา ๗๒ — ค้นหาตัวบทเพิ่มเติม: ocs.go.th/searchlaw
น้องแว่น สรุป

น้องแว่นสรุปค่ะ

  1. ร้านใหญ่ (เกิน 200 ตร.ม.) ไม่มีใบอนุญาต โทษจำคุก ≤ 6 เดือน หรือปรับ ≤ 50,000 บาทค่ะ
  2. ร้านเล็ก (ไม่เกิน 200 ตร.ม.) ไม่มีหนังสือรับรองการแจ้ง โทษจำคุก ≤ 3 เดือน หรือปรับ ≤ 25,000 บาทค่ะ
  3. อาจถูกสั่งระงับกิจการได้ทันทีค่ะ อย่าปล่อยให้ถึงขั้นนั้น
3

เปิดเพลงในร้าน — ต้องขออนุญาตลิขสิทธิ์ด้วย! 🎵

น้าซี เปิดบริการเพลงให้ลูกค้าฟังในร้านตลอดทั้งวัน โดยใช้บริการ streaming เพลงที่จ่ายค่าบริการรายเดือนแล้ว น้าซีคิดว่าจ่ายค่าบริการแล้วน่าจะโอเค แต่ที่จริงไม่ใช่แบบนั้นค่ะ

การเปิดเพลงในสถานที่ประกอบการเพื่อธุรกิจถือเป็นการ "เผยแพร่ต่อสาธารณชนเชิงพาณิชย์" ซึ่งเป็นสิทธิเฉพาะของเจ้าของลิขสิทธิ์ค่ะ บริการ streaming ทั่วไปให้สิทธิ์ฟังส่วนตัวเท่านั้น ไม่ครอบคลุมการใช้เพื่อธุรกิจ ต้องขออนุญาตเพิ่มเติมจากองค์กรจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์เพลงที่ได้รับมอบหมายจากกรมทรัพย์สินทางปัญญาค่ะ

สถานการณ์สถานะลิขสิทธิ์ความเสี่ยง
จ่ายค่าบริการ streaming รายเดือน + เปิดในร้าน ยังละเมิดลิขสิทธิ์ โทษปรับ + อาจถูกฟ้อง
ขออนุญาต/จ่ายค่าลิขสิทธิ์กับองค์กรจัดเก็บ + เปิดในร้าน ถูกกฎหมาย ปลอดภัยค่ะ
ใช้เพลง Creative Commons / เพลงปลอดลิขสิทธิ์ + เปิดในร้าน ถูกกฎหมาย ปลอดภัยค่ะ
💡 วิธีแก้ไข: ติดต่อองค์กรจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์เพลงที่ได้รับมอบหมายจากกรมทรัพย์สินทางปัญญา เพื่อขอใบอนุญาตใช้เพลง (Music License) สำหรับสถานประกอบการค่ะ
ตัวบท — พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา ๖๙
มาตรา ๖๙ ผู้ใดกระทำการละเมิดลิขสิทธิ์หรือสิทธิของนักแสดงตามมาตรา ๒๗ มาตรา ๒๘ มาตรา ๒๙ มาตรา ๓๐ หรือมาตรา ๕๒ ต้องระวางโทษปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงสองแสนบาท ถ้าการกระทำความผิดตามวรรคหนึ่งเป็นการกระทำเพื่อการค้า ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงสี่ปี หรือปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงแปดแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
ที่มา: พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา ๖๙ — ค้นหาตัวบทเพิ่มเติม: ocs.go.th/searchlaw
น้องแว่น สรุป

น้องแว่นสรุปค่ะ

  1. เปิดเพลงในร้านธุรกิจ = เผยแพร่ต่อสาธารณชนเชิงพาณิชย์ ต้องขออนุญาตค่ะ
  2. โทษปรับ 20,000–200,000 บาท ถ้าทำเพื่อการค้า: จำคุก 6 เดือน–4 ปี หรือปรับ 100,000–800,000 บาทค่ะ
  3. ทางออก: ขอใบอนุญาตจากองค์กรจัดเก็บค่าลิขสิทธิ์ หรือใช้เพลงปลอดลิขสิทธิ์ค่ะ
4

ภาษีป้ายและทะเบียนพาณิชย์ — ทำก่อนโดนปรับ 🏪

ลุง D ทำป้ายหน้าร้านสวยมาก มีชื่อร้านทั้งไทยและอังกฤษ พร้อมไฟนีออน แต่ยังไม่ได้ยื่นอะไรกับเขต และยังไม่ได้จดทะเบียนพาณิชย์ น้องแว่นบอกเลยว่า ต้องรีบทำ 2 อย่างนี้ค่ะ

4a. ทะเบียนพาณิชย์ ร้านกาแฟถือเป็นพาณิชยกิจ ต้องจดทะเบียนพาณิชย์กับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) หรือสำนักงานเขต/เทศบาล ภายใน 30 วันนับแต่วันเริ่มกิจการ ค่าธรรมเนียมไม่สูง สามารถทำออนไลน์ผ่านระบบ DBD e-Registration ได้ค่ะ

4b. ภาษีป้าย ป้ายชื่อร้าน โลโก้ ไฟนีออน ทุกอย่างที่มองเห็นจากสาธารณะและมีไว้เพื่อประกอบกิจการ ต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษีป้ายกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ในพื้นที่ ภายในเดือนมีนาคมของทุกปี ค่ะ อัตราภาษีขึ้นกับประเภทตัวอักษรและขนาดป้าย ตามพระราชบัญญัติภาษีป้าย พ.ศ. 2510 (ควร verify อัตราปัจจุบันกับ อปท. ในพื้นที่ค่ะ)

รายการหน่วยงานกำหนดเวลา
จดทะเบียนพาณิชย์ DBD หรือสำนักงานเขต/เทศบาล ภายใน 30 วันจากวันเปิด
ยื่นภาษีป้าย อปท. (เขต/เทศบาล/อบต.) ภายในเดือนมีนาคมทุกปี
💡 โทษภาษีป้าย: ไม่ยื่นแบบภาษีป้ายภายในกำหนด มีเบี้ยปรับและเงินเพิ่มตามพระราชบัญญัติภาษีป้าย พ.ศ. 2510 ค่ะ ควรปรึกษา อปท. ในพื้นที่โดยตรงเรื่องอัตราภาษีปีปัจจุบัน
หมายเหตุ — ภาษีป้ายและทะเบียนพาณิชย์

พระราชบัญญัติภาษีป้าย พ.ศ. 2510 กำหนดให้ป้ายที่แสดงไว้เพื่อหารายได้หรือเพื่อประโยชน์แก่การค้าต้องเสียภาษีป้าย โดยเจ้าของป้ายต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษีป้ายต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ณ ที่ทำการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ป้ายตั้งอยู่ สำหรับตัวบทเต็มให้ตรวจสอบได้ที่ ocs.go.th/searchlaw ค่ะ

อ้างอิง: พระราชบัญญัติภาษีป้าย พ.ศ. 2510 — ค้นหาตัวบทเพิ่มเติม: ocs.go.th/searchlaw
น้องแว่น สรุป

น้องแว่นสรุปค่ะ

  1. จดทะเบียนพาณิชย์ภายใน 30 วันจากวันเปิด ที่ DBD หรือสำนักงานเขต/เทศบาลค่ะ
  2. ป้ายชื่อร้านทุกอัน ต้องยื่นภาษีป้ายกับ อปท. ภายในมีนาคมทุกปีค่ะ
  3. อัตราภาษีขึ้นกับประเภทอักษรและขนาดป้าย ควรสอบถาม อปท. ในพื้นที่ค่ะ
5

Checklist ก่อนเปิดร้าน — ครบแล้วเปิดได้เลยค่ะ ✅

พี่เอ ถามว่า "สรุปแล้วต้องทำอะไรบ้างคะ?" น้องแว่นรวมทุกอย่างเป็น checklist เพื่อให้เช็กได้ง่ายก่อนวันเปิดร้านค่ะ ทำครบทั้ง 5 ข้อนี้ก็ปลอดภัยในมิติกฎหมายพื้นฐานค่ะ
รายการกฎหมาย/หน่วยงานกำหนดเวลาสถานะ
จดทะเบียนพาณิชย์ DBD / สำนักงานเขต ภายใน 30 วันจากวันเปิด ทำก่อนหรือหลังเปิดได้ (ภายใน 30 วัน)
ใบอนุญาต/แจ้ง สถานที่จำหน่ายอาหาร พ.ร.บ.สาธารณสุข ม.38 / อปท. ก่อนเปิดกิจการ ต้องทำก่อนเปิดเลยค่ะ
ขออนุญาตลิขสิทธิ์เพลง พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ ม.69 / องค์กรจัดเก็บ ก่อนเปิดเพลงในร้าน ต้องทำก่อนเปิดเพลงค่ะ
ยื่นภาษีป้าย พ.ร.บ.ภาษีป้าย 2510 / อปท. มีนาคมทุกปี ยื่นทุกปี
จด VAT (ถ้ารายได้เกิน 1.8 ล้านบาท/ปี) ประมวลรัษฎากร / กรมสรรพากร ภายใน 30 วันที่รายได้เกินเกณฑ์ ทำเมื่อถึงเกณฑ์ค่ะ
💡 เพิ่มเติม: ถ้าผลิตอาหาร/เครื่องดื่มเองในร้าน เช่น ทำเบเกอรีขาย ควรตรวจสอบเพิ่มเติมว่าต้องขออนุญาตจาก อย. หรือไม่ตามประเภทสินค้าค่ะ
อ้างอิงกฎหมายหลัก — เปิดร้านกาแฟ

กฎหมายหลักที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 (มาตรา ๓๘ และ มาตรา ๗๒), พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 (มาตรา ๖๙), พระราชบัญญัติภาษีป้าย พ.ศ. 2510, และประมวลรัษฎากร (VAT หากรายได้เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี) สำหรับตัวบทเต็มสามารถตรวจสอบได้ที่ ocs.go.th/searchlaw ค่ะ

อ้างอิง: กฎหมายที่เกี่ยวข้อง — ค้นหาตัวบทเพิ่มเติม: ocs.go.th/searchlaw
น้องแว่น สรุป

น้องแว่นสรุปค่ะ

  1. จดทะเบียนพาณิชย์ + ใบอนุญาต/แจ้งสถานที่จำหน่ายอาหาร = ทำก่อนเปิดร้านค่ะ
  2. ขออนุญาตลิขสิทธิ์เพลงก่อนเปิดเพลงให้ลูกค้าฟังค่ะ
  3. ยื่นภาษีป้ายทุกมีนาคม และจด VAT เมื่อรายได้ถึงเกณฑ์ค่ะ
เปิดร้านกาแฟไม่ใช่แค่เรื่องกาแฟอร่อยและร้านสวยค่ะ — กฎหมาย 4 ด้านนี้ต้องทำก่อน มิฉะนั้นเสี่ยงโดนสั่งปิดและมีโทษอาญา
  • ใบอนุญาต/แจ้ง สถานที่จำหน่ายอาหาร ม.38 พ.ร.บ.สาธารณสุข 2535 ทำก่อนเปิดร้านเสมอค่ะ
  • โทษ ม.72 ไม่มีใบอนุญาต/ไม่แจ้ง โทษจำคุกและปรับสูงสุด 50,000 บาท + สั่งปิดได้ค่ะ
  • ลิขสิทธิ์เพลง เปิดเพลงในร้านธุรกิจต้องขออนุญาต โทษสูงสุดปรับ 800,000 บาท ม.69 ลิขสิทธิ์ฯค่ะ
  • ภาษี/ทะเบียน จดทะเบียนพาณิชย์ใน 30 วัน + ยื่นภาษีป้ายทุกมีนาคม + VAT เมื่อถึงเกณฑ์ค่ะ
น้องแว่นหวังว่าบทความนี้จะช่วยให้ทุกคนเปิดร้านกาแฟได้อย่างมั่นใจและถูกกฎหมายนะคะ ถ้ามีข้อสงสัยเพิ่มเติม แนะนำให้ปรึกษาสำนักงานเขต/เทศบาลในพื้นที่โดยตรงค่ะ
อ้างอิงหลัก: พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 มาตรา ๓๘, มาตรา ๗๒ · พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา ๖๙ · พระราชบัญญัติภาษีป้าย พ.ศ. 2510

บทความนี้ ฟรีทุกคำ ค่ะ

ถ้าบทความนี้ช่วยคุณได้ กดส่งกาแฟให้น้องแว่นหน่อยนะคะ ☕

8 แก้วแล้วค่ะ 🍞 5 ชิ้นแล้วค่ะ
💛 หมายเหตุจาก Kelomn: บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมายในคดีเฉพาะ แต่ละพื้นที่อาจมีข้อกำหนด อปท. ที่แตกต่างกัน ควรสอบถามสำนักงานเขต/เทศบาลและปรึกษานักกฎหมายก่อนดำเนินการจริงค่ะ ตรวจสอบตัวบทกฎหมายฉบับเต็มได้ที่ กฤษฎีกา ocs.go.th/searchlaw