ซื้อของออนไลน์ของไม่ตรงปก โดนโกง
— สิทธิผู้บริโภคที่ต้องรู้
คุณ F สั่งรองเท้าผ้าใบออนไลน์จากร้าน B สินค้าในรูปสีขาวสะอาด พอของมาถึง — สีกลายเป็นเหลืองซีด แถมพื้นรองเท้าแตกออกมาเลยค่ะ คุณ F แชตหาร้านว่าจะขอคืนสินค้า แต่ร้าน B ตอบกลับว่า "สินค้าขายแล้วไม่รับคืน" — คุณ F จะทำอะไรได้บ้าง?
กฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคไทยมีคำตอบให้ค่ะ — มาดูกัน 5 ข้อที่ทุกคนที่ซื้อของออนไลน์ต้องรู้ไว้
5 เรื่องที่ผู้ซื้อออนไลน์ต้องรู้ไว้
ของออนไลน์ชำรุด ไม่ตรงปก — ผู้ขายต้องรับผิดไหม?
กรณีของคุณ F ตรงนี้แหละค่ะที่กฎหมายเข้ามาช่วย ตามหลักกฎหมายซื้อขายใน ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ผู้ขายต้องรับผิดในความชำรุดบกพร่องของสินค้า โดยไม่จำเป็นต้องรู้ว่าสินค้าชำรุดก่อนขายก็ตาม
| สถานการณ์ | ผู้ขายต้องรับผิดไหม? |
|---|---|
| สินค้าชำรุด — ผู้ขายรู้ว่าชำรุดก่อนขาย | ต้องรับผิด ✓ |
| สินค้าชำรุด — ผู้ขายไม่รู้ว่าชำรุด | ต้องรับผิด ✓ (ม.472) |
| ผู้ซื้อรู้ว่าชำรุดก่อนซื้อแล้ว | พ้นผิด ✗ (ม.473(1)) |
| ชำรุดเห็นชัด ตอนรับพัสดุไม่ทักท้วง | อาจพ้นผิด ✗ (ม.473(2)) |
| สินค้าขายทอดตลาด | พ้นผิด ✗ (ม.473(3)) |
คำแนะนำ: ถ่ายวิดีโอตอนแกะพัสดุทุกครั้งค่ะ — ถ้าของชำรุดมาจากแหล่งกำเนิด หลักฐานนี้สำคัญมาก และช่วยแสดงว่าเราไม่ได้ "รับโดยไม่อิดเอื้อน" ตาม ม.473(2)
มาตรา ๔๗๒ ในกรณีที่ทรัพย์สินซึ่งขายนั้นชำรุดบกพร่องอย่างหนึ่งอย่างใด อันเป็นเหตุให้เสื่อมราคาหรือเสื่อมความเหมาะสมแก่ประโยชน์อันมุ่งจะใช้เป็นปกติก็ดี ประโยชน์ที่มุ่งหมายโดยสัญญาก็ดี ท่านว่าผู้ขายต้องรับผิด ความที่กล่าวมาในมาตรานี้ย่อมใช้ได้ ทั้งที่ผู้ขายรู้อยู่แล้วหรือไม่รู้ว่าความชำรุดบกพร่องมีอยู่
มาตรา ๔๗๓ ผู้ขายย่อมไม่ต้องรับผิดในกรณีดังจะกล่าวต่อไปนี้ คือ (๑) ถ้าผู้ซื้อได้รู้อยู่แล้วแต่ในเวลาซื้อขายว่ามีความชำรุดบกพร่อง หรือควรจะได้รู้เช่นนั้นหากได้ใช้ความระมัดระวังอันจะพึงคาดหมายได้แต่วิญญูชน (๒) ถ้าความชำรุดบกพร่องนั้นเป็นอันเห็นประจักษ์แล้วในเวลาส่งมอบ และผู้ซื้อรับเอาทรัพย์สินนั้นไว้โดยมิได้อิดเอื้อน (๓) ถ้าทรัพย์สินนั้นได้ขายทอดตลาด
น้องแว่นสรุปค่ะ
- หลักกฎหมาย ม.472 — ผู้ขายต้องรับผิดในความชำรุดบกพร่อง แม้ไม่รู้ว่าสินค้าชำรุด
- ข้อยกเว้น ม.473 — พ้นผิดหาก: ผู้ซื้อรู้ก่อนซื้อ / ชำรุดชัดตอนรับแต่ไม่ทักท้วง / ขายทอดตลาด
- ถ่ายวิดีโอตอนแกะกล่อง — หลักฐานสำคัญที่สุดในการพิสูจน์ว่าของชำรุดมาจากแหล่งกำเนิด
- "ขายแล้วไม่รับคืน" — ข้อความนี้ไม่ตัดสิทธิ์ตามกฎหมาย หากสินค้าชำรุดบกพร่องจริงค่ะ
สั่งของออนไลน์แล้วเปลี่ยนใจ หรือของไม่ตรง — คืนได้ไหม กี่วัน?
คุณ F ยังสงสัยว่า นอกจากสิทธิเรื่องสินค้าชำรุด — ถ้าของมาแล้ว ไม่ตรงกับที่โฆษณา หรือแค่ เปลี่ยนใจ จะคืนได้ไหม? คำตอบขึ้นอยู่กับ ประเภทของการซื้อขาย ค่ะ
| ประเภทการซื้อ | สิทธิคืนสินค้า |
|---|---|
| ซื้อจากร้านค้าทั่วไป (เช่น ห้างสรรพสินค้า) | ขึ้นอยู่กับนโยบายร้านค้า — กฎหมายไม่บังคับให้รับคืนถ้าไม่ชำรุด |
| ซื้อออนไลน์ที่เข้าข่าย "ตลาดแบบตรง" | อาจมีสิทธิบอกเลิกสัญญาได้ภายในระยะเวลาที่กำหนดตาม พ.ร.บ. |
| ของที่ผิดจากที่โฆษณา / คำบรรยายสินค้าเท็จ | ร้องเรียน สคบ. ได้ + สิทธิตาม ม.472 (ชำรุด/ไม่ตรงประโยชน์) |
| เปลี่ยนใจเฉยๆ ไม่มีปัญหาอะไร | ขึ้นอยู่กับนโยบายแพลตฟอร์ม / ร้านค้า |
หมายเหตุ: พ.ร.บ.ขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2545 (และฉบับแก้ไข) บัญญัติสิทธิบอกเลิกสัญญาสำหรับผู้บริโภคในระบบขายตรงและตลาดแบบตรง — การซื้อผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์บางรูปแบบอาจเข้าข่าย ควรตรวจสอบกับ สคบ. โทร 1166 เพื่อความแน่ใจในกรณีเฉพาะของท่าน
มาตรา ๓๓ ในการซื้อสินค้าหรือบริการจากการขายตรงหรือจากการขายผ่านตลาดแบบตรงผู้บริโภคมีสิทธิเลิกสัญญาโดยการส่งหนังสือแสดงเจตนาภายในเวลาเจ็ดวันนับแต่วันที่ได้รับสินค้าหรือบริการ ไปยังผู้ประกอบธุรกิจขายตรงหรือผู้ประกอบธุรกิจตลาดแบบตรง สำหรับธุรกิจขายตรงผู้บริโภคจะแจ้งไปยังผู้จำหน่ายอิสระหรือตัวแทนขายตรงที่เกี่ยวข้องก็ได้ บทบัญญัติตามวรรคหนึ่งไม่ใช้บังคับกับประเภท ราคาหรือชนิดของสินค้าหรือบริการตามที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา
น้องแว่นสรุปค่ะ
- ขึ้นอยู่กับประเภทการซื้อ — ถ้าเข้าข่าย "ตลาดแบบตรง" ตาม พ.ร.บ. มีสิทธิคืนได้ค่ะ
- ของไม่ตรงโฆษณา — ใช้สิทธิตาม ม.472 (ชำรุด/ไม่ตรงประโยชน์) + ร้องเรียน สคบ. ได้เลย
- เปลี่ยนใจเฉยๆ — ขึ้นอยู่กับนโยบายแพลตฟอร์ม กฎหมายไม่บังคับร้านรับคืนค่ะ
- ไม่แน่ใจ? — โทร สคบ. 1166 ปรึกษาฟรีได้เลยค่ะ
โฆษณาเกินจริง อวดอ้างสรรพคุณ — ผิดกฎหมายไหม?
ร้าน B โฆษณาว่ารองเท้า "ทนทาน 5 ปี ไม่มีแตก" แต่สินค้าจริงพื้นแตกภายใน 2 วัน — นี่ไม่ใช่แค่น่าผิดหวังนะคะ แต่อาจเป็น การโฆษณาที่ไม่เป็นธรรม ซึ่ง พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค ไม่อนุญาตค่ะ
| ลักษณะโฆษณา | สถานะตามกฎหมาย |
|---|---|
| อวดอ้างสรรพคุณเกินจริง (เช่น "ทนทาน 5 ปี" โดยไม่มีหลักฐาน) | ผิด พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค |
| ข้อความหลอกลวง / ทำให้ผู้บริโภคเข้าใจผิดในสาระสำคัญ | ผิดกฎหมาย |
| โฆษณาที่มีข้อความจริง มีหลักฐานรองรับ | ถูกต้อง |
| การโฆษณาเชิงสร้างสรรค์ที่ผู้บริโภคทั่วไปไม่หลงเชื่อ | พิจารณาเป็นรายกรณี |
หากพบการโฆษณาที่ไม่เป็นธรรมหรืออวดอ้างเกินจริง ผู้บริโภคสามารถร้องเรียนต่อ สคบ. ได้เลยค่ะ — คณะกรรมการว่าด้วยการโฆษณามีอำนาจสั่งให้แก้ไขหรือยกเลิกการโฆษณานั้น
มาตรา ๒๒ การโฆษณาจะต้องไม่ใช้ข้อความที่เป็นการไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภคหรือใช้ข้อความที่อาจก่อให้เกิดผลเสียต่อสังคมเป็นส่วนรวม ทั้งนี้ ไม่ว่าข้อความดังกล่าวนั้นจะเป็นข้อความที่เกี่ยวกับแหล่งกำเนิด สภาพ คุณภาพ หรือลักษณะของสินค้าหรือบริการ ตลอดจนการส่งมอบ การจัดหา หรือการใช้สินค้าหรือบริการ ข้อความดังต่อไปนี้ ถือว่าเป็นข้อความที่เป็นการไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภคหรือเป็นข้อความที่อาจก่อให้เกิดผลเสียต่อสังคมเป็นส่วนรวม (๑) ข้อความที่เป็นเท็จหรือเกินความจริง (๒) ข้อความที่จะก่อให้เกิดความเข้าใจผิดในสาระสำคัญเกี่ยวกับสินค้าหรือบริการไม่ว่าจะกระทำโดยใช้หรืออ้างอิงรายงานทางวิชาการ สถิติ หรือสิ่งใดสิ่งหนึ่งอันไม่เป็นความจริงหรือเกินความจริง หรือไม่ก็ตาม (๓) ข้อความที่เป็นการสนับสนุนโดยตรงหรือโดยอ้อมให้มีการกระทำผิดกฎหมายหรือศีลธรรม หรือนำไปสู่ความเสื่อมเสียในวัฒนธรรมของชาติ (๔) ข้อความที่จะทำให้เกิดความแตกแยกหรือเสื่อมเสียความสามัคคีในหมู่ประชาชน (๕) ข้อความอย่างอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวง ข้อความที่ใช้ในการโฆษณาที่บุคคลทั่วไปสามารถรู้ได้ว่าเป็นข้อความที่ไม่อาจเป็นความจริงได้โดยแน่แท้ ไม่เป็นข้อความที่ต้องห้ามในการโฆษณาตาม (๑)
น้องแว่นสรุปค่ะ
- โฆษณาต้องเป็นธรรม — อวดอ้างเกินจริงหรือทำให้เข้าใจผิดในสาระสำคัญ = ผิด พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภคค่ะ
- ร้องเรียน สคบ. — มีอำนาจสั่งให้แก้ไขหรือยกเลิกโฆษณาที่ไม่เป็นธรรม
- เก็บหลักฐาน — ภาพหน้าจอโฆษณา วันที่ ข้อความที่อ้าง — สำคัญมากสำหรับการร้องเรียนค่ะ
- สิทธิซ้อนกัน — โฆษณาเกินจริง + ของชำรุด = ใช้ทั้ง ม.472 และสิทธิผู้บริโภคพร้อมกันได้ ดูข้อ 1
กฎหมายคือเครื่องมือของเรา — มาดูว่าจะใช้มันได้ยังไงบ้างค่ะ
โดนโกง / ร้านไม่ส่งของ — ทำอะไรได้บ้าง ร้องที่ไหน?
กรณีเลวร้ายกว่า — จ่ายเงินไปแล้วแต่ร้านไม่ส่งของ หรือปิดร้านหนีหายหลังรับเงิน นี่ไม่ใช่แค่ปัญหาผู้บริโภคแล้วค่ะ แต่อาจเป็นคดีอาญาได้ด้วย
| ช่องทาง | วิธีการ | เหมาะกับ |
|---|---|---|
| สคบ. โทร 1166 | ร้องเรียนทางโทรศัพท์หรือ ocpb.go.th | ปัญหาสินค้า / บริการ / โฆษณา |
| แจ้งความ สถานีตำรวจ | ยื่นคำร้องพร้อมหลักฐานครบ | กรณีโกงเงิน ไม่ส่งของ ปิดร้านหนี |
| ตำรวจไซเบอร์ 1441 | PCT.go.th หรือโทร 1441 | ร้านค้าออนไลน์ / โซเชียลมีเดีย |
| แพลตฟอร์ม (App. Online ฯลฯ) | รายงานร้านค้าผ่านระบบ + ขอคืนเงินผ่าน escrow | ซื้อผ่านแพลตฟอร์มที่มีระบบคุ้มครอง |
เคล็ดลับสำคัญ: หากซื้อผ่านแพลตฟอร์มที่มีระบบ escrow (กันเงินไว้ก่อนส่ง) อย่ากด "ได้รับของแล้ว" จนกว่าจะตรวจสอบสินค้าครบถ้วน เพราะเมื่อกดแล้ว แพลตฟอร์มจะโอนเงินให้ร้านทันทีค่ะ
น้องแว่นสรุปค่ะ
- เก็บหลักฐานก่อนเลย — chat / สลิปโอนเงิน / ภาพโฆษณา / ลิงก์ร้าน — สำคัญมากค่ะ
- ร้อง สคบ. 1166 — ฟรี เร็ว มีอำนาจสั่งร้านค้า + ไกล่เกลี่ยให้
- แจ้งความ + ตำรวจไซเบอร์ 1441 — กรณีโกงเงิน ปิดร้านหนี ควรทำพร้อมกันค่ะ
- อย่ากด "รับของแล้ว" — จนกว่าจะตรวจสอบสินค้าเสร็จ ถ้าซื้อผ่านแพลตฟอร์ม
สรุปสิทธิผู้บริโภคออนไลน์ + ช่องทางร้องเรียนครบ
มาสรุปสิทธิทั้งหมดที่เราพูดถึงในบทความนี้ค่ะ — รู้ไว้ใช้ได้ทันทีเมื่อเกิดปัญหา
| สิทธิ | หลักกฎหมาย | ช่องทางร้องเรียน |
|---|---|---|
| ผู้ขายต้องรับผิดในสินค้าชำรุดบกพร่อง | ป.พ.พ. ม.472 ดูข้อ 1 | ฟ้องศาล / สคบ. |
| สิทธิบอกเลิกสัญญา (กรณีขายตรง/ตลาดแบบตรง) | พ.ร.บ.ขายตรงฯ ดูข้อ 2 | สคบ. 1166 |
| โฆษณาต้องไม่เป็นธรรม / เกินจริง | พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค ดูข้อ 3 | สคบ. 1166 / ocpb.go.th |
| ร้องเรียนกรณีโกงเงิน / ไม่ส่งของ | สิทธิผู้บริโภค / แจ้งความ ดูข้อ 4 | แจ้งความ + 1441 |
เบอร์โทรและช่องทางสำคัญ:
- 📞 สคบ. 1166 — ปรึกษาฟรี ร้องเรียนปัญหาผู้บริโภค
- 🌐 ocpb.go.th — ยื่นเรื่องออนไลน์
- 📞 สายด่วนตำรวจไซเบอร์ 1441 — กรณีโกงออนไลน์
- 🌐 PCT.go.th — ศูนย์รับเรื่องร้องเรียนออนไลน์
น้องแว่นสรุปค่ะ
- สินค้าชำรุด — ผู้ขายต้องรับผิดตาม ม.472 ถ่ายวิดีโอแกะกล่องไว้เลยค่ะ
- โฆษณาเกินจริง — ร้องเรียน สคบ. 1166 ได้ทันที มีอำนาจจัดการค่ะ
- โดนโกง ไม่ส่งของ — แจ้งความ + ตำรวจไซเบอร์ 1441 ทำพร้อมกันเลยค่ะ
- รู้สิทธิ = ปกป้องตัวเองได้ — กฎหมายมีให้เราแล้ว ใช้มันค่ะ!
ซื้อของออนไลน์ยุคนี้ — กฎหมายอยู่ข้างเราแล้ว รู้สิทธิ ก็ ปกป้องตัวเองได้ ค่ะ
- สินค้าชำรุด ผู้ขายรับผิดตาม ป.พ.พ. ม.472 แม้ไม่รู้ว่าชำรุด — ถ่ายวิดีโอแกะกล่องทุกครั้ง ดูข้อ 1
- สิทธิคืนสินค้า ขายตรง/ตลาดแบบตรง อาจคืนได้ตาม พ.ร.บ. — ของไม่ตรงปก ใช้ ม.472 ได้เลย ดูข้อ 2
- โฆษณาเกินจริง อวดอ้างสรรพคุณเท็จ = ผิด พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค — ร้องเรียน สคบ. 1166 ได้เลย ดูข้อ 3
- โดนโกง ไม่ส่งของ เก็บหลักฐาน + สคบ. 1166 + แจ้งความ + ตำรวจไซเบอร์ 1441 ดูข้อ 4
- รู้สิทธิ = ชนะ กฎหมายมีครบ — ม.472 · พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค · สคบ. ใช้ได้ทันที ดูข้อ 5
ถ้าคุณกำลังเผชิญปัญหาซื้อของออนไลน์อยู่ — เริ่มต้นด้วยการเก็บหลักฐานให้ครบค่ะ ภาพหน้าจอ สลิปโอนเงิน วิดีโอแกะกล่อง — แล้วโทร สคบ. 1166 ได้เลย น้องแว่นเป็นกำลังใจให้ค่ะ
💛 หมายเหตุจาก Kelomn: เรารวบรวมข้อมูลนี้เพื่อเป็นแนวทางเบื้องต้น สำหรับการตัดสินใจที่สำคัญหรือกรณีเฉพาะ เราแนะนำให้ปรึกษาทนายความผู้เชี่ยวชาญด้านแรงงานเพิ่มเติมเพื่อความรัดกุมสูงสุดค่ะ ตัวบทกฎหมายทางการสามารถดูได้ที่ สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (OCS)

น้องแว่นสรุปให้ค่ะ — ใจความสำคัญ
- ของออนไลน์ชำรุด ไม่ตรงปก — ผู้ขายต้องรับผิดไหม?
- สั่งของออนไลน์แล้วเปลี่ยนใจ หรือของไม่ตรง — คืนได้ไหม กี่วัน?
- โฆษณาเกินจริง อวดอ้างสรรพคุณ — ผิดกฎหมายไหม?
- โดนโกง / ร้านไม่ส่งของ — ทำอะไรได้บ้าง ร้องที่ไหน?
รับอัปเดตกฎหมายธุรกิจจาก Kelomn
ติดตามบทความใหม่ เครื่องมือ KKB และสรุปประเด็นกฎหมายธุรกิจที่ควรรู้จากหน้านี้ได้ต่อใน KKB Fans
อ่านต่อในหัวข้อสิทธิผู้บริโภค
💛 หมายเหตุจาก Kelomn: เรารวบรวมข้อมูลนี้เพื่อเป็นแนวทางเบื้องต้น สำหรับการตัดสินใจที่สำคัญหรือกรณีเฉพาะ เราแนะนำให้ปรึกษาทนายความผู้เชี่ยวชาญด้านแรงงานเพิ่มเติมเพื่อความรัดกุมสูงสุดค่ะ ตัวบทกฎหมายทางการสามารถดูได้ที่ สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (OCS)
ถ้าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์ ให้ส่ง กาแฟและขนมปัง ให้เป็นกำลังใจ
กดให้กาแฟ หรือ ขนมปัง สัก 1 อย่างไหมคะ?