Kelomn.com
Business Law for the Business Life

แชร์บทความนี้

แชท ฟีด เครือข่ายงาน
น้องแว่นนั่งหัวโต๊ะห้องประชุมผู้ถือหุ้น มีวาระการประชุมวางอยู่ตรงหน้า

น้องแว่น — Kelomn Legal Café · ทำให้ครบแบบ จดแจ้งให้ครบขั้น ค่อยวางใจนะ

โอนหุ้นบริษัทจำกัด ต้องทำอย่างไร? ขั้นตอนและข้อจำกัดที่ต้องรู้

หุ้นบริษัทจำกัดโอนได้ ไม่ต้องขอความยินยอมจากบริษัท เว้นแต่ข้อบังคับกำหนดไว้ แต่ตราสารต้องครบแบบ และตามหลักทั่วไปต้องจดแจ้งทะเบียนผู้ถือหุ้นก่อน จึงใช้ยันบริษัทได้ (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129) ย่อทั้งเรื่องเป็น 4 เรื่องที่ต้องเช็ก 4 ขั้นตอน และตารางค่ะ

“พี่เอ” “พี่บี” และ “น้าซี” เป็นตัวละครสมมติ ใช้เล่าให้เห็นภาพ ไม่ได้พาดพิงใครหรือบริษัทใดค่ะ

พี่เอถือหุ้น 30% จะขายทั้งหมดให้น้าซี คิดว่าเซ็นสัญญาแล้วบอกบริษัทเปลี่ยนชื่อก็จบ · พี่บี (70%) ทักว่า “ข้อบังคับให้เสนอขายผู้ถือหุ้นเดิมก่อนนะ”

ยังไม่จบนะคะ ต้องเดินให้ครบ 4 ขั้นค่ะ ดูแผนที่ก่อน แล้วไล่ทีละขั้นนะ

ปูพื้นก่อนนะ

1. เพื่อน ๆ จำ 3 ข้อนี้ก่อนนะ

ขั้นตอนต่อจากนี้ ส่วนใหญ่มาจาก 3 ข้อนี้ค่ะ

  • หุ้นบริษัทจำกัดโดยทั่วไปเป็นหุ้นชนิดระบุชื่อ — ใบหุ้นชนิดออกให้แก่ผู้ถือมีได้เฉพาะเมื่อข้อบังคับอนุญาต และหุ้นชำระเต็มค่าแล้ว (มาตรา 1134)
  • มาตรา 1129 คือกติกาหลัก — โอนได้เสรี เว้นแต่ข้อบังคับกำหนด · ตราสารต้องครบแบบ ไม่งั้นโมฆะ · ตามหลักทั่วไปต้องจดแจ้งทะเบียนแล้ว จึงใช้ยันบริษัทได้
  • ทะเบียนผู้ถือหุ้นเป็นหลักฐานสำคัญ — กฎหมายสันนิษฐานว่าถูกต้อง แต่หักล้างได้ (มาตรา 1141) ส่วน บอจ.5 แค่สำเนาที่ส่งนายทะเบียน (มาตรา 1139 วรรคสอง) ไม่ใช่ตัวการโอน

2. ก่อนจะโอนหุ้นบริษัทจำกัด เพื่อนๆ ควรตรวจสอบในสี่เรื่องนี้ก่อนนะ

โอนหุ้นบริษัทจำกัด
ข้อบังคับบริษัทมีสิทธิซื้อก่อน หรือห้ามโอนชั่วคราวไหม (มาตรา 1129 วรรคหนึ่ง)
ตราสารโอนหุ้น + อากรแสตมป์หนังสือ · ลงชื่อ 2 ฝ่าย · พยานอย่างน้อย 1 คน · เลขหมายหุ้น · ผู้โอนเสียอากร 1 บาทต่อทุก 1,000 บาทหรือเศษ (มาตรา 1129 วรรคสอง)
ทะเบียนผู้ถือหุ้นตามหลักทั่วไป จดแจ้งชื่อและสำนักผู้รับโอนแล้ว จึงใช้ยันบริษัทและบุคคลภายนอกได้ (มาตรา 1129 วรรคสาม)
หลังโอนส่ง บอจ.5 · ค่าหุ้นค้างมีเงื่อนไขความรับผิดและกำหนดฟ้อง 2 ปี · สัดส่วนคนต่างด้าว · ภาษีเงินได้ (มาตรา 1139 และมาตรา 1133)

3. ขั้นตอนการโอน — เดิน 4 ขั้นตามลำดับนะ

ขั้นที่ 2ทำตราสารโอนหุ้นหนังสือ · ลงชื่อ · พยาน · เลขหมายหุ้น · ปิดอากรแสตมป์
ขั้นที่ 3จดแจ้งทะเบียนผู้ถือหุ้นบริษัทลงชื่อและสำนักผู้รับโอน ออกใบหุ้นใหม่
ขั้นที่ 4ส่ง บอจ.5 ให้นายทะเบียนให้ข้อมูลที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้าตรงกับทะเบียนบริษัทนะ

ก่อนเริ่ม

4. หุ้นที่จะโอนเป็นแบบไหน — ระบุชื่อ หรือออกให้แก่ผู้ถือ?

เกือบทั้งหมดเป็นหุ้นชนิดระบุชื่อ ซึ่งต้องโอนตามแบบในมาตรา 1129 วรรคสอง ส่วนใบหุ้นชนิดออกให้แก่ผู้ถือเป็นข้อยกเว้นค่ะ

น้าซี: “หุ้นที่จะขายผม เป็นหุ้นแบบไหน” · พี่เอ: “ใบหุ้นระบุชื่อพี่ ชำระเต็มแล้ว” · น้องแว่น: หุ้นชนิดระบุชื่อค่ะ ส่งมอบใบหุ้นเฉย ๆ ไม่ได้นะ ต้องทำเป็นหนังสือตามแบบ

ประเด็นหุ้นชนิดระบุชื่อใบหุ้นชนิดออกให้แก่ผู้ถือ
หลักฐานเบื้องต้นว่าใครเป็นผู้ถือหุ้นชื่อในทะเบียนได้รับประโยชน์จากข้อสันนิษฐานว่าถูกต้อง แต่คู่ความนำสืบหักล้างได้ (มาตรา 1141)ผู้ทรงใบหุ้นโดยชอบ
ออกได้เมื่อไรออกได้ทั่วไปต้องมีข้อบังคับอนุญาต + หุ้นชำระเต็มค่า (มาตรา 1134)
วิธีโอนหนังสือ · ลงชื่อ 2 ฝ่าย · พยานอย่างน้อย 1 · เลขหมายหุ้น (มาตรา 1129 วรรคสอง)ส่งมอบใบหุ้น (มาตรา 1135)
หลักทั่วไปในการใช้ยันบริษัทจดแจ้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนในทะเบียนแล้ว (มาตรา 1129 วรรคสาม)ส่งมอบใบหุ้นแล้ว
ระวังตรงไหนข้อบังคับอาจตั้งเงื่อนไขการโอนถือเป็นหุ้นของคนต่างด้าว ตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 มาตรา 4 เว้นแต่มีกฎกระทรวงกำหนดเป็นอย่างอื่น
💡 ที่ว่า “บริษัทจำกัดออกหุ้นระบุชื่อได้เท่านั้น” ไม่ตรงตัวบทนะคะ มาตรา 1134 เปิดช่องไว้ แค่ต้องคำนึงถึงผลเรื่องสัดส่วนทุนของคนต่างด้าวด้วยค่ะ
เปิดอ่านตัวบท (มาตรา 1134 และมาตรา 1135)
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๓๔: ใบหุ้นชนิดออกให้แก่ผู้ถือมีได้เมื่อข้อบังคับอนุญาตและหุ้นชำระเต็มค่าแล้ว
มาตรา ๑๑๓๔ ใบหุ้นออกให้แก่ผู้ถือนั้น จะออกได้ก็แต่เมื่อมีข้อบังคับของบริษัทอนุญาตไว้ และจะออกให้ได้แต่เฉพาะเพื่อหุ้นซึ่งได้ใช้เต็มค่าแล้ว ในกรณีเช่นว่านี้ ผู้ทรงใบหุ้นชนิดระบุชื่อย่อมมีสิทธิจะได้รับใบหุ้นชนิดออกให้แก่ผู้ถือ เมื่อเวนคืนใบหุ้นชนิดระบุชื่อนั้นให้ขีดฆ่าเสีย
ที่มา: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๓๔ (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา)
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๓๕: หุ้นชนิดนี้โอนกันได้ด้วยการส่งมอบใบหุ้น
มาตรา ๑๑๓๕ หุ้นชนิดที่มีใบหุ้นออกให้แก่ผู้ถือนั้น ย่อมโอนกันได้เพียงด้วยส่งมอบใบหุ้นแก่กัน
ที่มา: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๓๕ (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา)
น้องแว่น Kelomn
น้องแว่นสรุปค่ะ

หุ้นชนิดระบุชื่อต้องเดินตามแบบในมาตรา 1129 วรรคสองเสมอนะ แม้บริษัทยังไม่เคยออกใบหุ้น ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้แล้วค่ะ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 523/2545)

ขั้นที่ 1

5. เปิดข้อบังคับบริษัทก่อนนะ — ข้อจำกัดการโอนซ่อนตรงนี้

โอนได้โดยไม่ต้องขอความยินยอมจากบริษัท แต่ข้อบังคับที่จดทะเบียนไว้ตั้งเงื่อนไขได้ (มาตรา 1129 วรรคหนึ่ง) เอกสารแรกที่ต้องดูจึงเป็นข้อบังคับฉบับล่าสุดค่ะ

ข้อบังคับเขียนว่า “ขายให้คนนอกต้องเสนอผู้ถือหุ้นเดิมก่อน 30 วัน” · พี่เอ: “ขายให้ลูกตัวเอง ต้องเสนอเพื่อนก่อนด้วยเหรอ”

น้องแว่น: ต้องเสนอนะคะ ถ้าข้อบังคับไม่ได้ยกเว้นไว้ ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่าแม้โอนให้บุตรที่ยังไม่ได้เป็นผู้ถือหุ้นเดิม ก็ต้องบอกกล่าวให้ผู้ถือหุ้นเดิมมีโอกาสรับซื้อก่อน ไม่งั้นผู้ถือหุ้นเดิมฟ้องเพิกถอนการโอนได้ค่ะ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3829/2564)

ข้อจำกัดที่พบบ่อยต้องทำอะไรถ้าข้ามไป
สิทธิซื้อก่อนของผู้ถือหุ้นเดิมเสนอขายผู้ถือหุ้นเดิมตามสัดส่วนในเวลาที่กำหนด แล้วเก็บหนังสือสละสิทธิไว้ผู้ถือหุ้นเดิมฟ้องเพิกถอนการโอนได้
ห้ามโอนชั่วคราว (Lock-up)รอให้พ้นระยะเวลา หรือขอมติแก้ข้อบังคับการโอนขัดข้อบังคับ
ราคาหรือคุณสมบัติผู้รับโอนทำตามเงื่อนไขราคา/คุณสมบัติก่อนโอนต้องทำให้ครบก่อนจดแจ้ง
ค้างชำระค่าหุ้นที่บริษัทเรียกแล้ว (สิทธิตามกฎหมาย)จ่ายให้ครบหรือตกลงกับบริษัทก่อนถ้าค้างชำระค่าหุ้นที่เรียกแล้ว บริษัทไม่รับจดทะเบียนโอนก็ได้ (มาตรา 1130)
💡 ข้อบังคับไม่ได้เขียนข้อจำกัด ก็โอนได้เลย ไม่ต้องให้เพื่อนร่วมทุนเซ็นยินยอมค่ะ
เปิดอ่านตัวบทหลักของการโอนหุ้น (มาตรา 1129)
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๒๙: หลักการโอนหุ้น แบบของการโอน และผลต่อบริษัทกับบุคคลภายนอก
มาตรา ๑๑๒๙ อันว่าหุ้นนั้นย่อมโอนกันได้โดยมิต้องได้รับความยินยอมของบริษัท เว้นแต่เมื่อเป็นหุ้นชนิดระบุชื่อลงในใบหุ้น ซึ่งมีข้อบังคับของบริษัทกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น
การโอนหุ้นชนิดระบุชื่อลงในใบหุ้นนั้น ถ้ามิได้ทำเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อของผู้โอนกับผู้รับโอน มีพยานคนหนึ่งเป็นอย่างน้อยลงชื่อรับรองลายมือนั้น ๆ ด้วยแล้ว ท่านว่าเป็นโมฆะ อนึ่ง ตราสารอันนั้นต้องแถลงเลขหมายของหุ้นซึ่งโอนกันนั้นด้วย
การโอนเช่นนี้จะนำมาใช้แก่บริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้ จนกว่าจะได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้น
ที่มา: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๒๙ (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา)
น้องแว่น Kelomn
น้องแว่นสรุปค่ะ

อ่านข้อบังคับทั้งฉบับนะ ทำตามเงื่อนไขให้ครบ แล้วเก็บหลักฐานเป็นหนังสือไว้ ศาลยึดตามข้อความในข้อบังคับ ไม่ใช่คำว่า “ที่ผ่านมาไม่เคยทำกัน” ค่ะ

ขั้นที่ 2

6. ทำตราสารโอนหุ้นให้ครบแบบ และปิดอากรแสตมป์

การโอนต้องทำเป็นหนังสือ ลงชื่อทั้งผู้โอนและผู้รับโอน และมีพยานอย่างน้อย 1 คนลงชื่อรับรอง จึงไม่เป็นโมฆะเพราะผิดแบบ ส่วนเลขหมายหุ้นต้องแถลงในตราสารด้วยนะคะ (มาตรา 1129 วรรคสอง) และต้องเสียอากรให้ครบค่ะ

พี่เอกับน้าซีเซ็นกันสองคน · น้าซี: “ครบหรือยัง” · น้องแว่น: ยังขาดพยานค่ะ ศาลฎีกาเคยตัดสินว่าถ้าไม่มีพยานรับรองลายมือชื่อ การโอนเป็นโมฆะ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 523/2545)

รายการสถานะหมายเหตุ
ทำเป็นหนังสือบังคับไม่ทำ = โมฆะ
ลายมือชื่อผู้โอนและผู้รับโอนบังคับนิติบุคคลให้กรรมการผู้มีอำนาจลงชื่อ
พยานรับรองลายมือชื่อบังคับ อย่างน้อย 1 คนตรวจข้อบังคับว่ากำหนดเพิ่มหรือไม่
เลขหมายหุ้นที่โอนตราสารต้องแถลงคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 466/2566 วินิจฉัยว่าสัญญาซื้อขายในคดีนั้นยังไม่ใช่การดำเนินการโอนหุ้น และการไม่ระบุเลขหมายหุ้นไม่ทำให้สัญญานั้นเป็นโมฆะ แต่ควรระบุให้ครบเพื่อความชัดเจนค่ะ
จำนวนหุ้น มูลค่า ราคา วันที่ ที่อยู่ควรมีใช้จดแจ้งทะเบียนและคำนวณอากร
สลักหลังและส่งมอบใบหุ้นเดิมเมื่อบริษัทออกใบหุ้นแล้วบริษัทขีดฆ่าใบเดิม ออกใบใหม่
ปิดอากรแสตมป์บังคับประมวลรัษฎากร มาตรา 104 — ดูตารางถัดไป

อากรแสตมป์การโอนหุ้น

เรื่องกติกาอ้างอิง
ตราสารที่ต้องเสียโอนใบหุ้น ใบหุ้นกู้ พันธบัตร และใบรับรองหนี้ ที่บริษัท สมาคม คณะบุคคล หรือองค์การใด ๆ เป็นผู้ออกประมวลรัษฎากร มาตรา 104 · บัญชีอากรแสตมป์ กรมสรรพากร
อัตราทุก 1,000 บาท หรือเศษของ 1,000 บาท เสีย 1 บาท คิดจากราคาหุ้นที่ชำระแล้วหรือราคาในตราสาร แล้วแต่อย่างใดจะมากกว่าบัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะแห่งตราสาร 2 · บัญชีอากรแสตมป์ กรมสรรพากร
ใครจ่าย ใครขีดฆ่าผู้โอนเสียอากร · ผู้รับโอนขีดฆ่าแสตมป์บัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะแห่งตราสาร 2
ตัวอย่างหุ้นชำระแล้ว 300,000 บาท ขาย 450,000 บาท → คิดจาก 450,000 บาท = อากร 450 บาท—
ไม่ปิดหรือปิดไม่ครบใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้ จนกว่าจะเสียอากรครบและขีดฆ่ามาตรา 118
เงินเพิ่ม (ไปขอเสียเอง)ตราสารที่ทำในประเทศไทย ยื่นขอเสียอากรภายใน 15 วันนับแต่วันต้องปิดแสตมป์บริบูรณ์ เสียเฉพาะอากร · เกิน 15 วันแต่ไม่พ้น 90 วัน เงินเพิ่ม 2 เท่าของอากรหรือ 4 บาท แล้วแต่อย่างใดมากกว่า · พ้น 90 วัน เงินเพิ่ม 5 เท่าหรือ 10 บาท แล้วแต่อย่างใดมากกว่ามาตรา 113
เงินเพิ่ม (ถูกตรวจพบ)ไม่ปิดเลย: เงินเพิ่ม 6 เท่าของอากรที่ต้องเสียหรือ 25 บาท แล้วแต่อย่างใดมากกว่า · ปิดน้อยกว่าที่ต้องเสีย: เงินเพิ่ม 6 เท่าของอากรที่ขาดหรือ 25 บาท แล้วแต่อย่างใดมากกว่ามาตรา 114

ตัวบทฉบับทางการของประมวลรัษฎากร ดูได้ที่ ระบบสืบค้นกฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา และตารางอัตราอากรแสตมป์ฉบับกรมสรรพากรที่ บัญชีอากรแสตมป์ (rd.go.th) · บทความนี้พูดถึงเฉพาะหุ้นบริษัทจำกัดที่ไม่ได้จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์นะคะ

เปิดอ่านตัวบทเรื่องหลักฐานการซื้อขาย (มาตรา 456)
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๕๖: หลักฐานเป็นหนังสือสำหรับการซื้อขายสังหาริมทรัพย์ราคาตั้งแต่สองหมื่นบาทขึ้นไป
มาตรา ๔๕๖ การซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ ถ้ามิได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่เป็นโมฆะ วิธีนี้ให้ใช้ถึงซื้อขายเรือมีระวางตั้งแต่ห้าตันขึ้นไป ทั้งซื้อขายแพและสัตว์พาหนะด้วย
สัญญาจะขายหรือจะซื้อ หรือคำมั่นในการซื้อขายทรัพย์สินตามที่ระบุไว้ในวรรคหนึ่ง ถ้ามิได้มีหลักฐานเป็นหนังสืออย่างหนึ่งอย่างใดลงลายมือชื่อฝ่ายผู้ต้องรับผิดเป็นสำคัญ หรือได้วางประจำไว้หรือได้ชำระหนี้บางส่วนแล้ว จะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่
บทบัญญัติที่กล่าวมาในวรรคก่อนนี้ ให้ใช้บังคับถึงสัญญาซื้อขายสังหาริมทรัพย์ซึ่งตกลงกันเป็นราคาสองหมื่นบาท หรือกว่านั้นขึ้นไปด้วย
ที่มา: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔๕๖ (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา)
น้องแว่น Kelomn
น้องแว่นสรุปค่ะ

เช็ก 4 อย่างนะคะ หนังสือ ลงชื่อ 2 ฝ่าย พยาน เลขหมายหุ้น ปิดอากรวันทำตราสาร ผู้โอนจ่าย ผู้รับโอนขีดฆ่าค่ะ

น้องแว่นเปิดสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นตรวจรายการก่อนจดแจ้งการโอนในคาเฟ่กฎหมาย

ตราสารทำให้การโอนสมบูรณ์ระหว่างคู่สัญญา แต่ทะเบียนผู้ถือหุ้นต่างหากที่ทำให้บริษัทและคนอื่นต้องยอมรับ

ขั้นที่ 3

7. จดแจ้งทะเบียนผู้ถือหุ้น — เพื่อใช้ยันบริษัทและบุคคลภายนอก

ตามหลักทั่วไป ถ้ายังไม่จดแจ้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนในทะเบียน การโอนจะยังใช้ยันบริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้ตามมาตรา 1129 วรรคสาม และผู้รับโอนอาจยังใช้สิทธิประชุม ออกเสียง หรือรับเงินปันผลในฐานะผู้ถือหุ้นไม่ได้ค่ะ แต่ไม่ใช่ทุกกรณีเสมอไป หากบริษัทได้ร่วมรู้เห็นหรือยินยอมในการโอนแล้ว และการไม่จดแจ้งเกิดจากบริษัทไม่ดำเนินการเอง บริษัทอาจยกการไม่จดแจ้งขึ้นต่อสู้ไม่ได้ตามข้อเท็จจริงของคดี ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3913/2531 และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2531/2538

น้าซีจะเข้าประชุมผู้ถือหุ้นอีก 10 วัน · พี่บี: “บริษัทยังไม่ได้ลงชื่อน้าซีในสมุดทะเบียน และจะปิดสมุดพักการโอน 14 วันก่อนประชุม”

น้องแว่น: ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 9677/2556 ผู้ซื้อยังโอนไม่ถูกต้องตามกฎหมายและข้อบังคับบริษัท จึงอ้างฐานะผู้ถือหุ้นเพื่อเป็นผู้เสียหายโดยนิตินัยและฟ้องคดีอาญานั้นไม่ได้ค่ะ

เรื่องกฎหมายว่ายังไงทำยังไง
รายการในสมุดทะเบียนชื่อ สำนัก อาชีวะ เลขหมายหุ้น เงินที่ชำระ วันที่เป็น/ขาดจากผู้ถือหุ้น (มาตรา 1138)ลงชื่อ สำนัก และวันที่ของผู้รับโอน + บันทึกวันที่ผู้โอนขาดจากผู้ถือหุ้น
ผลของการจดแจ้งตามหลักทั่วไป ใช้ยันบริษัทและบุคคลภายนอกได้ (มาตรา 1129 วรรคสาม)ผู้รับโอนยกการโอนขึ้นยันบริษัทและบุคคลภายนอกได้นับแต่วันจดแจ้ง โดยต้องพิจารณาข้อยกเว้นตามข้อเท็จจริงด้วย
ค่าหุ้นที่เรียกแล้วยังค้างชำระถ้าค้างชำระค่าหุ้นที่เรียกแล้ว บริษัทไม่รับจดทะเบียนโอนก็ได้ (มาตรา 1130)จ่ายให้ครบก่อนซื้อ
ปิดสมุดทะเบียนปิดพักการโอนได้ 14 วันก่อนประชุมใหญ่สามัญ (มาตรา 1131)วางแผนวันโอนให้พ้นช่วงปิดสมุด
ผู้ถือหุ้นตาย/ล้มละลายผู้มีสิทธิเวนคืนใบหุ้นเมื่อทำได้ + แสดงหลักฐานอันสมควร บริษัทต้องรับลงทะเบียน (มาตรา 1132)ไม่ต้องทำตราสารโอน แต่ต้องมีหลักฐาน เช่น คำสั่งตั้งผู้จัดการมรดก
น้ำหนักของทะเบียนสันนิษฐานว่าถูกต้อง (มาตรา 1141)หักล้างได้ ถ้ามีหลักฐานพอ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6735/2548)
💡 ยื่นคำร้อง แนบตราสารกับใบหุ้นเดิม บริษัทลงทะเบียน ขีดฆ่าใบเดิม ออกใบใหม่ที่กรรมการอย่างน้อย 1 คนลงชื่อ ประทับตราถ้ามีค่ะ (มาตรา 1128)
เปิดอ่านตัวบทเรื่องทะเบียนผู้ถือหุ้น (มาตรา 1138 · 1130 · 1131 · 1141)
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๓๘: รายการที่สมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นต้องมี
มาตรา ๑๑๓๘ บริษัทจำกัดต้องมีสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น มีรายการดั่งต่อไปนี้ คือ
(๑) ชื่อและสำนัก กับอาชีวะ ถ้าว่ามี ของผู้ถือหุ้น ข้อแถลงเรื่องหุ้นของผู้ถือหุ้นคนหนึ่ง ๆ แยกหุ้นออกตามเลขหมายและจำนวนเงินที่ได้ใช้แล้วหรือที่ได้ตกลงกันให้ถือว่าเป็นอันได้ใช้แล้วในหุ้นของผู้ถือหุ้นคนหนึ่ง ๆ
(๒) วันเดือนปีซึ่งได้ลงทะเบียนบุคคลผู้หนึ่ง ๆ เป็นผู้ถือหุ้น
(๓) วันเดือนปีซึ่งบุคคลคนใดคนหนึ่งขาดจากเป็นผู้ถือหุ้น
(๔) เลขหมายใบหุ้นและวันที่ลงในใบหุ้นชนิดออกให้แก่ผู้ถือ และเลขหมายของหุ้นซึ่งได้ลงไว้ในใบหุ้นนั้น ๆ
(๕) วันที่ได้ขีดฆ่าใบหุ้นชนิดระบุชื่อ หรือชนิดออกให้แก่ผู้ถือ
ที่มา: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๓๘ (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา)
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๓๐: บริษัทไม่รับจดทะเบียนโอนหุ้นที่ค้างชำระค่าหุ้นที่เรียกแล้วก็ได้
มาตรา ๑๑๓๐ หุ้นใดเงินที่เรียกค่าหุ้นยังค้างชำระอยู่ หุ้นนั้นบริษัทจะไม่ยอมรับจดทะเบียนให้โอนก็ได้
ที่มา: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๓๐ (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา)
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๓๑: ปิดสมุดทะเบียนพักการโอนหุ้นก่อนประชุมใหญ่สามัญ
มาตรา ๑๑๓๑ ในระหว่างสิบสี่วันก่อนการประชุมใหญ่สามัญ บริษัทจะปิดสมุดทะเบียนพักการโอนหุ้นเสียก็ได้
ที่มา: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๓๑ (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา)
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๔๑: ข้อสันนิษฐานความถูกต้องของสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น
มาตรา ๑๑๔๑ สมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นนั้น ท่านให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นพยานหลักฐานอันถูกต้องในข้อกระทงความบรรดาที่กฎหมายบังคับ หรือให้อำนาจให้เอาลงในทะเบียนนั้น
ที่มา: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๔๑ (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา)
น้องแว่น Kelomn
น้องแว่นสรุปค่ะ

ตราสารครบแบบเมื่อไร ยื่นจดแจ้งทันทีนะ เก็บสำเนาหน้าทะเบียนไว้ ตามหลักทั่วไป วันจดแจ้งคือวันที่ยกการโอนขึ้นยันบริษัทและบุคคลภายนอกได้ และเป็นวันเริ่มนับกำหนดห้ามฟ้องผู้โอน 2 ปีตามมาตรา 1133 ค่ะ

ขั้นที่ 4

8. ส่ง บอจ.5 กับหน้าที่ที่ยังตามมาหลังโอน

กรรมการส่งบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (บอจ.5) ให้นายทะเบียนอย่างน้อยปีละครั้ง ไม่ช้ากว่า 14 วันนับแต่ประชุมสามัญ (มาตรา 1139 วรรคสอง) ทางปฏิบัติมักยื่นทันทีหลังโอน แต่ บอจ.5 ไม่ใช่ตัวการโอนค่ะ

น้าซี: “พี่เอหมดภาระเลยใช่ไหม” · น้องแว่น: ถ้าหุ้นยังชำระไม่ครบ ผู้โอนยังมีความรับผิดในค่าหุ้นที่ค้าง แต่ไม่รับผิดหนี้ที่บริษัทก่อหลังโอน และไม่ต้องออกส่วนใช้หนี้ เว้นแต่ศาลเห็นว่าผู้ถือหุ้นที่ยังอยู่ไม่สามารถออกส่วนใช้หนี้ของตนได้ กฎหมายห้ามฟ้องผู้โอนในความรับผิดนี้เมื่อพ้น 2 ปีนับแต่วันจดแจ้งการโอนนะคะ (มาตรา 1133)

ใครต้องทำอะไรเมื่อไรอ้างอิง
กรรมการส่ง บอจ.5 ให้ตรงกับสมุดทะเบียนอย่างน้อยปีละครั้ง ภายใน 14 วันนับแต่ประชุมสามัญ · ทางปฏิบัติยื่นทันทีหลังโอนมาตรา 1139 วรรคสอง
บริษัทเก็บสมุดทะเบียนไว้ที่สำนักงาน เปิดให้ผู้ถือหุ้นดูได้ในเวลาทำการในเวลาที่บริษัทกำหนด ไม่น้อยกว่าวันละ 2 ชั่วโมงมาตรา 1139 วรรคหนึ่ง
ผู้โอนความรับผิดค่าหุ้นค้างมีเงื่อนไข ไม่รวมหนี้ที่ก่อหลังโอน และต้องปรากฏแก่ศาลว่าผู้ถือหุ้นที่ยังอยู่ไม่สามารถออกส่วนใช้หนี้ของตนได้ห้ามฟ้องเมื่อพ้น 2 ปีนับแต่วันจดแจ้งการโอนมาตรา 1133
ผู้รับโอนเช็กชื่อในทะเบียน ขอรับใบหุ้นที่บริษัทต้องทำมอบให้ผู้ถือหุ้นทุกคน เก็บตราสารไว้ทันทีหลังจดแจ้งมาตรา 1129 วรรคสาม · มาตรา 1127
💡 ศาลฎีการับฟัง บอจ.5 ประกอบข้อสันนิษฐานตามมาตรา 1141 แต่ก็หักล้างได้นะ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6735/2548) ทำ บอจ.5 ให้ตรงสมุดทะเบียนเสมอค่ะ
เปิดอ่านตัวบทเรื่องการเก็บทะเบียนและการส่งบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (มาตรา 1139)
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๓๙: สมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นเก็บที่สำนักงานบริษัท และกรรมการต้องส่งบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นต่อนายทะเบียน
มาตรา ๑๑๓๙ สมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นเริ่มแต่วันจดทะเบียนบริษัทนั้นให้รักษาไว้ ณ สำนักงานของบริษัทแห่งที่ได้บอกทะเบียนไว้ สมุดทะเบียนนี้ให้เปิดให้แก่ผู้ถือหุ้นทั้งหลายดูได้ในระหว่างเวลาทำการโดยไม่เรียกค่าธรรมเนียมอย่างหนึ่งอย่างใด แต่กรรมการจะจำกัดเวลาลงไว้อย่างไรพอสมควรก็ได้หากไม่น้อยกว่าวันละสองชั่วโมง
ให้เป็นหน้าที่ของกรรมการที่จะส่งสำเนาบัญชีรายชื่อผู้ที่ยังคงเป็นผู้ถือหุ้นอยู่ทั้งหมดในเวลาที่ประชุม และรายชื่อผู้ที่ขาดจากเป็นผู้ถือหุ้นจำเดิมแต่วันประชุมสามัญครั้งที่แล้วมานั้น ไปยังนายทะเบียนอย่างน้อยปีละครั้ง และมิให้ช้ากว่าวันที่สิบสี่นับแต่การประชุมสามัญ บัญชีรายชื่อนี้ให้มีรายการบรรดาที่ระบุไว้ในมาตราก่อนนั้นทุกประการ
ที่มา: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๑๓๙ (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา)
น้องแว่น Kelomn
น้องแว่นสรุปค่ะ

ผู้โอนอย่าเพิ่งวางใจนะ ค่าหุ้นค้างมีเงื่อนไขความรับผิดและกำหนดห้ามฟ้องเมื่อพ้น 2 ปีตามมาตรา 1133 ควรตรวจยอดค้างและตกลงภาระระหว่างคู่สัญญาให้ชัดค่ะ

เรื่องที่มักลืม

9. เช็ก 3 เรื่องนี้ก่อนเซ็นนะ

สัดส่วนคนต่างด้าวหลังโอน ถ้าคนต่างด้าวถือหุ้นอันเป็นทุนตั้งแต่กึ่งหนึ่ง บริษัทเข้าความหมาย “คนต่างด้าว” ตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 มาตรา 4 (ตัวบททางการ)
ภาษีเงินได้เมื่อผู้ขายเป็นบุคคลธรรมดากำไรส่วนที่เกินกว่าที่ลงทุนเป็นเงินได้ตามประมวลรัษฎากร มาตรา 40 (4) (ช) ผู้จ่ายต้องตรวจหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายตามมาตรา 50 (2) รวมถึงสถานะถิ่นที่อยู่ของผู้รับเงินด้วย ถ้าผู้ขายเป็นนิติบุคคลต้องตรวจหลักภาษีอีกชุดหนึ่งนะคะ
หุ้นที่ยังชำระไม่ครบถ้าค้างชำระค่าหุ้นที่เรียกแล้ว บริษัทไม่รับจดทะเบียนโอนก็ได้ (มาตรา 1130) ส่วนผู้โอนมีเงื่อนไขความรับผิดและกำหนดห้ามฟ้องเมื่อพ้น 2 ปีนับแต่วันจดแจ้ง ตามที่อธิบายในหัวข้อ 8 (มาตรา 1133) จ่ายให้ครบก่อนโอนง่ายสุดค่ะ

ภาษีกับสัดส่วนคนต่างด้าวขึ้นกับข้อเท็จจริงแต่ละกรณี ควรให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจก่อนลงชื่อนะคะ

10. จุดที่มักพลาด ความเสี่ยง และสิ่งที่ควรปรับปรุง

จุดที่มักพลาดระดับความเสี่ยงสิ่งที่ควรปรับปรุง
ไม่ตรวจข้อบังคับก่อนโอนสูงบริษัทปฏิเสธจดแจ้ง ผู้ถือหุ้นเดิมฟ้องเพิกถอนได้ (มาตรา 1129 วรรคหนึ่ง)อ่านข้อบังคับฉบับล่าสุดก่อนตกลงราคา
ข้ามสิทธิซื้อก่อนของผู้ถือหุ้นเดิมสูงฟ้องเพิกถอนการโอนได้ทำหนังสือเสนอขาย + เก็บหนังสือสละสิทธิ
ตราสารไม่มีพยานรับรองลายมือชื่อสูงไม่มีพยาน = โมฆะ (มาตรา 1129 วรรคสอง)พยานอย่างน้อย 1 คน หรือตามข้อบังคับที่กำหนดเพิ่ม พร้อมระบุเลขหมาย จำนวน ราคา
ไม่จดแจ้งทะเบียนผู้ถือหุ้นสูงตามหลักทั่วไป ยังยกการโอนขึ้นยันบริษัทและบุคคลภายนอกไม่ได้ (มาตรา 1129 วรรคสาม) แต่ต้องพิจารณาด้วยว่าบริษัทได้ร่วมรู้เห็นหรือยินยอมในการโอนแล้วหรือไม่ยื่นคำร้องทันที ขอสำเนาหน้าทะเบียน
ไม่ปิดอากรแสตมป์กลางใช้เป็นพยานหลักฐานคดีแพ่งไม่ได้ + เงินเพิ่ม (ประมวลรัษฎากร มาตรา 113 มาตรา 114 และมาตรา 118)ผู้โอนเสียอากร 1 บาทต่อทุก 1,000 บาทหรือเศษ ผู้รับโอนขีดฆ่า ในวันทำตราสาร
ยื่น บอจ.5 แต่ไม่แก้สมุดทะเบียนกลางสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นได้รับข้อสันนิษฐานว่าเป็นพยานหลักฐานอันถูกต้อง แต่เป็นข้อสันนิษฐานที่นำสืบหักล้างได้ (มาตรา 1139 และมาตรา 1141)แก้สมุดทะเบียนก่อน แล้วยื่น บอจ.5 ให้ตรง
ลืมภาษีและสัดส่วนคนต่างด้าวกลางต้องตรวจหน้าที่หักภาษีตามสถานะผู้ขาย และสัดส่วนทุนของคนต่างด้าวหลังโอนคำนวณกำไรและสัดส่วนก่อนตกลงราคา

หัวใจเรื่องนี้คือ ทำให้ครบแบบ แล้วจดแจ้งให้ครบขั้น ตราสารมีผลระหว่างคู่สัญญา ส่วนการจดแจ้งเป็นหลักทั่วไปในการใช้ยันบริษัทและบุคคลภายนอก โดยต้องพิจารณาข้อยกเว้นจากข้อเท็จจริงของแต่ละกรณีด้วยค่ะ

  1. เปิดข้อบังคับก่อนนะ — โอนได้เสรี เว้นแต่ข้อบังคับกำหนดไว้
  2. เช็กตราสารให้ครบ 4 รายการ — หนังสือ · ลงชื่อ 2 ฝ่าย · พยานอย่างน้อย 1 คน · เลขหมายหุ้น
  3. ปิดอากรแสตมป์วันทำตราสาร — ผู้โอนจ่าย 1 บาทต่อทุก 1,000 บาทหรือเศษ ผู้รับโอนขีดฆ่า
  4. จดแจ้งทะเบียนให้ครบ — ตามหลักทั่วไป การโอนใช้ยันบริษัทและบุคคลภายนอกได้เมื่อจดแจ้ง
  5. บอจ.5 คือรายงาน ไม่ใช่ตัวการโอน — ส่งให้ตรงกับทะเบียนบริษัทนะ

อ้างอิง · ① มาตรา 1129 วรรคหนึ่ง · ② มาตรา 1129 วรรคสอง · ③ ประมวลรัษฎากร มาตรา 104 และมาตรา 118 · ④ มาตรา 1129 วรรคสาม และมาตรา 1141 · ⑤ มาตรา 1139 วรรคสอง

พี่เอ น้าซี พี่บีเดินให้ครบขั้นและเก็บหลักฐานให้ดีนะคะ จะช่วยลดข้อพิพาทเรื่องการโอนหุ้นในภายหลังค่ะ

ทางลัดไปยังชุดความรู้กฎหมายบริษัท

กลับหน้าหลัก หมวดกฎหมายบริษัท อ่านเรื่องรูปแบบธุรกิจ 3 แบบ

ตรวจค้นกฎหมายฉบับทางการเพิ่มเติมได้ที่ สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

หมายเหตุจาก Kelomn: บทความนี้เป็นข้อมูลความรู้ทั่วไปเรื่องการโอนหุ้นบริษัทจำกัด ไม่ใช่คำปรึกษาสำหรับธุรกรรมใดโดยเฉพาะ ตัวบทหลักที่อ้างอิงคือ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 456 มาตรา 1129 มาตรา 1130 มาตรา 1131 มาตรา 1134 มาตรา 1135 มาตรา 1138 มาตรา 1139 และมาตรา 1141 (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา) ส่วนอากรแสตมป์และภาษีเงินได้อ้างอิงประมวลรัษฎากร และสัดส่วนคนต่างด้าวอ้างอิงกฎหมายว่าด้วยการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว ตามลิงก์ในเนื้อหา ผลของการโอนแต่ละครั้งขึ้นกับข้อบังคับ สถานะการชำระค่าหุ้น สัญชาติผู้รับโอน และข้อเท็จจริงของบริษัท ควรให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจก่อนลงนามค่ะ

รับอัปเดตกฎหมายธุรกิจจาก Kelomn

ติดตามบทความใหม่และสรุปประเด็นกฎหมายธุรกิจที่ควรรู้ได้ต่อใน KKB Fans

สมัครรับข่าวติดต่อทีม Kelomn

ถ้าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์ ส่งกำลังใจให้น้องแว่นได้ค่ะ

เลือกกาแฟหรือขนมปังสักอย่างไหมคะ?

กาแฟ 0 แก้ว ขนมปัง 0 แผ่น เปิดหน้า KKB Fans →