น้องแว่น — Kelomn Legal Café · ทำให้ครบแบบ จดแจ้งให้ครบขั้น ค่อยวางใจนะ
โอนหุ้นบริษัทจำกัด ต้องทำอย่างไร? ขั้นตอนและข้อจำกัดที่ต้องรู้
หุ้นบริษัทจำกัดโอนได้ ไม่ต้องขอความยินยอมจากบริษัท เว้นแต่ข้อบังคับกำหนดไว้ แต่ตราสารต้องครบแบบ และตามหลักทั่วไปต้องจดแจ้งทะเบียนผู้ถือหุ้นก่อน จึงใช้ยันบริษัทได้ (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129) ย่อทั้งเรื่องเป็น 4 เรื่องที่ต้องเช็ก 4 ขั้นตอน และตารางค่ะ
“พี่เอ” “พี่บี” และ “น้าซี” เป็นตัวละครสมมติ ใช้เล่าให้เห็นภาพ ไม่ได้พาดพิงใครหรือบริษัทใดค่ะ
พี่เอถือหุ้น 30% จะขายทั้งหมดให้น้าซี คิดว่าเซ็นสัญญาแล้วบอกบริษัทเปลี่ยนชื่อก็จบ · พี่บี (70%) ทักว่า “ข้อบังคับให้เสนอขายผู้ถือหุ้นเดิมก่อนนะ”
ยังไม่จบนะคะ ต้องเดินให้ครบ 4 ขั้นค่ะ ดูแผนที่ก่อน แล้วไล่ทีละขั้นนะ
1. เพื่อน ๆ จำ 3 ข้อนี้ก่อนนะ
ขั้นตอนต่อจากนี้ ส่วนใหญ่มาจาก 3 ข้อนี้ค่ะ
- หุ้นบริษัทจำกัดโดยทั่วไปเป็นหุ้นชนิดระบุชื่อ — ใบหุ้นชนิดออกให้แก่ผู้ถือมีได้เฉพาะเมื่อข้อบังคับอนุญาต และหุ้นชำระเต็มค่าแล้ว (มาตรา 1134)
- มาตรา 1129 คือกติกาหลัก — โอนได้เสรี เว้นแต่ข้อบังคับกำหนด · ตราสารต้องครบแบบ ไม่งั้นโมฆะ · ตามหลักทั่วไปต้องจดแจ้งทะเบียนแล้ว จึงใช้ยันบริษัทได้
- ทะเบียนผู้ถือหุ้นเป็นหลักฐานสำคัญ — กฎหมายสันนิษฐานว่าถูกต้อง แต่หักล้างได้ (มาตรา 1141) ส่วน บอจ.5 แค่สำเนาที่ส่งนายทะเบียน (มาตรา 1139 วรรคสอง) ไม่ใช่ตัวการโอน
2. ก่อนจะโอนหุ้นบริษัทจำกัด เพื่อนๆ ควรตรวจสอบในสี่เรื่องนี้ก่อนนะ
3. ขั้นตอนการโอน — เดิน 4 ขั้นตามลำดับนะ
ก่อนเริ่ม
4. หุ้นที่จะโอนเป็นแบบไหน — ระบุชื่อ หรือออกให้แก่ผู้ถือ?
เกือบทั้งหมดเป็นหุ้นชนิดระบุชื่อ ซึ่งต้องโอนตามแบบในมาตรา 1129 วรรคสอง ส่วนใบหุ้นชนิดออกให้แก่ผู้ถือเป็นข้อยกเว้นค่ะ
น้าซี: “หุ้นที่จะขายผม เป็นหุ้นแบบไหน” · พี่เอ: “ใบหุ้นระบุชื่อพี่ ชำระเต็มแล้ว” · น้องแว่น: หุ้นชนิดระบุชื่อค่ะ ส่งมอบใบหุ้นเฉย ๆ ไม่ได้นะ ต้องทำเป็นหนังสือตามแบบ
| ประเด็น | หุ้นชนิดระบุชื่อ | ใบหุ้นชนิดออกให้แก่ผู้ถือ |
|---|---|---|
| หลักฐานเบื้องต้นว่าใครเป็นผู้ถือหุ้น | ชื่อในทะเบียนได้รับประโยชน์จากข้อสันนิษฐานว่าถูกต้อง แต่คู่ความนำสืบหักล้างได้ (มาตรา 1141) | ผู้ทรงใบหุ้นโดยชอบ |
| ออกได้เมื่อไร | ออกได้ทั่วไป | ต้องมีข้อบังคับอนุญาต + หุ้นชำระเต็มค่า (มาตรา 1134) |
| วิธีโอน | หนังสือ · ลงชื่อ 2 ฝ่าย · พยานอย่างน้อย 1 · เลขหมายหุ้น (มาตรา 1129 วรรคสอง) | ส่งมอบใบหุ้น (มาตรา 1135) |
| หลักทั่วไปในการใช้ยันบริษัท | จดแจ้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนในทะเบียนแล้ว (มาตรา 1129 วรรคสาม) | ส่งมอบใบหุ้นแล้ว |
| ระวังตรงไหน | ข้อบังคับอาจตั้งเงื่อนไขการโอน | ถือเป็นหุ้นของคนต่างด้าว ตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 มาตรา 4 เว้นแต่มีกฎกระทรวงกำหนดเป็นอย่างอื่น |
เปิดอ่านตัวบท (มาตรา 1134 และมาตรา 1135)
มาตรา ๑๑๓๔ ใบหุ้นออกให้แก่ผู้ถือนั้น จะออกได้ก็แต่เมื่อมีข้อบังคับของบริษัทอนุญาตไว้ และจะออกให้ได้แต่เฉพาะเพื่อหุ้นซึ่งได้ใช้เต็มค่าแล้ว ในกรณีเช่นว่านี้ ผู้ทรงใบหุ้นชนิดระบุชื่อย่อมมีสิทธิจะได้รับใบหุ้นชนิดออกให้แก่ผู้ถือ เมื่อเวนคืนใบหุ้นชนิดระบุชื่อนั้นให้ขีดฆ่าเสีย
มาตรา ๑๑๓๕ หุ้นชนิดที่มีใบหุ้นออกให้แก่ผู้ถือนั้น ย่อมโอนกันได้เพียงด้วยส่งมอบใบหุ้นแก่กัน

หุ้นชนิดระบุชื่อต้องเดินตามแบบในมาตรา 1129 วรรคสองเสมอนะ แม้บริษัทยังไม่เคยออกใบหุ้น ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยไว้แล้วค่ะ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 523/2545)
ขั้นที่ 1
5. เปิดข้อบังคับบริษัทก่อนนะ — ข้อจำกัดการโอนซ่อนตรงนี้
โอนได้โดยไม่ต้องขอความยินยอมจากบริษัท แต่ข้อบังคับที่จดทะเบียนไว้ตั้งเงื่อนไขได้ (มาตรา 1129 วรรคหนึ่ง) เอกสารแรกที่ต้องดูจึงเป็นข้อบังคับฉบับล่าสุดค่ะ
ข้อบังคับเขียนว่า “ขายให้คนนอกต้องเสนอผู้ถือหุ้นเดิมก่อน 30 วัน” · พี่เอ: “ขายให้ลูกตัวเอง ต้องเสนอเพื่อนก่อนด้วยเหรอ”
น้องแว่น: ต้องเสนอนะคะ ถ้าข้อบังคับไม่ได้ยกเว้นไว้ ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยว่าแม้โอนให้บุตรที่ยังไม่ได้เป็นผู้ถือหุ้นเดิม ก็ต้องบอกกล่าวให้ผู้ถือหุ้นเดิมมีโอกาสรับซื้อก่อน ไม่งั้นผู้ถือหุ้นเดิมฟ้องเพิกถอนการโอนได้ค่ะ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3829/2564)
| ข้อจำกัดที่พบบ่อย | ต้องทำอะไร | ถ้าข้ามไป |
|---|---|---|
| สิทธิซื้อก่อนของผู้ถือหุ้นเดิม | เสนอขายผู้ถือหุ้นเดิมตามสัดส่วนในเวลาที่กำหนด แล้วเก็บหนังสือสละสิทธิไว้ | ผู้ถือหุ้นเดิมฟ้องเพิกถอนการโอนได้ |
| ห้ามโอนชั่วคราว (Lock-up) | รอให้พ้นระยะเวลา หรือขอมติแก้ข้อบังคับ | การโอนขัดข้อบังคับ |
| ราคาหรือคุณสมบัติผู้รับโอน | ทำตามเงื่อนไขราคา/คุณสมบัติก่อนโอน | ต้องทำให้ครบก่อนจดแจ้ง |
| ค้างชำระค่าหุ้นที่บริษัทเรียกแล้ว (สิทธิตามกฎหมาย) | จ่ายให้ครบหรือตกลงกับบริษัทก่อน | ถ้าค้างชำระค่าหุ้นที่เรียกแล้ว บริษัทไม่รับจดทะเบียนโอนก็ได้ (มาตรา 1130) |
เปิดอ่านตัวบทหลักของการโอนหุ้น (มาตรา 1129)
มาตรา ๑๑๒๙ อันว่าหุ้นนั้นย่อมโอนกันได้โดยมิต้องได้รับความยินยอมของบริษัท เว้นแต่เมื่อเป็นหุ้นชนิดระบุชื่อลงในใบหุ้น ซึ่งมีข้อบังคับของบริษัทกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น การโอนหุ้นชนิดระบุชื่อลงในใบหุ้นนั้น ถ้ามิได้ทำเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อของผู้โอนกับผู้รับโอน มีพยานคนหนึ่งเป็นอย่างน้อยลงชื่อรับรองลายมือนั้น ๆ ด้วยแล้ว ท่านว่าเป็นโมฆะ อนึ่ง ตราสารอันนั้นต้องแถลงเลขหมายของหุ้นซึ่งโอนกันนั้นด้วย การโอนเช่นนี้จะนำมาใช้แก่บริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้ จนกว่าจะได้จดแจ้งการโอนทั้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้น

อ่านข้อบังคับทั้งฉบับนะ ทำตามเงื่อนไขให้ครบ แล้วเก็บหลักฐานเป็นหนังสือไว้ ศาลยึดตามข้อความในข้อบังคับ ไม่ใช่คำว่า “ที่ผ่านมาไม่เคยทำกัน” ค่ะ
ขั้นที่ 2
6. ทำตราสารโอนหุ้นให้ครบแบบ และปิดอากรแสตมป์
การโอนต้องทำเป็นหนังสือ ลงชื่อทั้งผู้โอนและผู้รับโอน และมีพยานอย่างน้อย 1 คนลงชื่อรับรอง จึงไม่เป็นโมฆะเพราะผิดแบบ ส่วนเลขหมายหุ้นต้องแถลงในตราสารด้วยนะคะ (มาตรา 1129 วรรคสอง) และต้องเสียอากรให้ครบค่ะ
พี่เอกับน้าซีเซ็นกันสองคน · น้าซี: “ครบหรือยัง” · น้องแว่น: ยังขาดพยานค่ะ ศาลฎีกาเคยตัดสินว่าถ้าไม่มีพยานรับรองลายมือชื่อ การโอนเป็นโมฆะ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 523/2545)
| รายการ | สถานะ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ทำเป็นหนังสือ | บังคับ | ไม่ทำ = โมฆะ |
| ลายมือชื่อผู้โอนและผู้รับโอน | บังคับ | นิติบุคคลให้กรรมการผู้มีอำนาจลงชื่อ |
| พยานรับรองลายมือชื่อ | บังคับ อย่างน้อย 1 คน | ตรวจข้อบังคับว่ากำหนดเพิ่มหรือไม่ |
| เลขหมายหุ้นที่โอน | ตราสารต้องแถลง | คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 466/2566 วินิจฉัยว่าสัญญาซื้อขายในคดีนั้นยังไม่ใช่การดำเนินการโอนหุ้น และการไม่ระบุเลขหมายหุ้นไม่ทำให้สัญญานั้นเป็นโมฆะ แต่ควรระบุให้ครบเพื่อความชัดเจนค่ะ |
| จำนวนหุ้น มูลค่า ราคา วันที่ ที่อยู่ | ควรมี | ใช้จดแจ้งทะเบียนและคำนวณอากร |
| สลักหลังและส่งมอบใบหุ้นเดิม | เมื่อบริษัทออกใบหุ้นแล้ว | บริษัทขีดฆ่าใบเดิม ออกใบใหม่ |
| ปิดอากรแสตมป์ | บังคับ | ประมวลรัษฎากร มาตรา 104 — ดูตารางถัดไป |
อากรแสตมป์การโอนหุ้น
| เรื่อง | กติกา | อ้างอิง |
|---|---|---|
| ตราสารที่ต้องเสีย | โอนใบหุ้น ใบหุ้นกู้ พันธบัตร และใบรับรองหนี้ ที่บริษัท สมาคม คณะบุคคล หรือองค์การใด ๆ เป็นผู้ออก | ประมวลรัษฎากร มาตรา 104 · บัญชีอากรแสตมป์ กรมสรรพากร |
| อัตรา | ทุก 1,000 บาท หรือเศษของ 1,000 บาท เสีย 1 บาท คิดจากราคาหุ้นที่ชำระแล้วหรือราคาในตราสาร แล้วแต่อย่างใดจะมากกว่า | บัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะแห่งตราสาร 2 · บัญชีอากรแสตมป์ กรมสรรพากร |
| ใครจ่าย ใครขีดฆ่า | ผู้โอนเสียอากร · ผู้รับโอนขีดฆ่าแสตมป์ | บัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะแห่งตราสาร 2 |
| ตัวอย่าง | หุ้นชำระแล้ว 300,000 บาท ขาย 450,000 บาท → คิดจาก 450,000 บาท = อากร 450 บาท | — |
| ไม่ปิดหรือปิดไม่ครบ | ใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้ จนกว่าจะเสียอากรครบและขีดฆ่า | มาตรา 118 |
| เงินเพิ่ม (ไปขอเสียเอง) | ตราสารที่ทำในประเทศไทย ยื่นขอเสียอากรภายใน 15 วันนับแต่วันต้องปิดแสตมป์บริบูรณ์ เสียเฉพาะอากร · เกิน 15 วันแต่ไม่พ้น 90 วัน เงินเพิ่ม 2 เท่าของอากรหรือ 4 บาท แล้วแต่อย่างใดมากกว่า · พ้น 90 วัน เงินเพิ่ม 5 เท่าหรือ 10 บาท แล้วแต่อย่างใดมากกว่า | มาตรา 113 |
| เงินเพิ่ม (ถูกตรวจพบ) | ไม่ปิดเลย: เงินเพิ่ม 6 เท่าของอากรที่ต้องเสียหรือ 25 บาท แล้วแต่อย่างใดมากกว่า · ปิดน้อยกว่าที่ต้องเสีย: เงินเพิ่ม 6 เท่าของอากรที่ขาดหรือ 25 บาท แล้วแต่อย่างใดมากกว่า | มาตรา 114 |
ตัวบทฉบับทางการของประมวลรัษฎากร ดูได้ที่ ระบบสืบค้นกฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา และตารางอัตราอากรแสตมป์ฉบับกรมสรรพากรที่ บัญชีอากรแสตมป์ (rd.go.th) · บทความนี้พูดถึงเฉพาะหุ้นบริษัทจำกัดที่ไม่ได้จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์นะคะ
เปิดอ่านตัวบทเรื่องหลักฐานการซื้อขาย (มาตรา 456)
มาตรา ๔๕๖ การซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ ถ้ามิได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่เป็นโมฆะ วิธีนี้ให้ใช้ถึงซื้อขายเรือมีระวางตั้งแต่ห้าตันขึ้นไป ทั้งซื้อขายแพและสัตว์พาหนะด้วย สัญญาจะขายหรือจะซื้อ หรือคำมั่นในการซื้อขายทรัพย์สินตามที่ระบุไว้ในวรรคหนึ่ง ถ้ามิได้มีหลักฐานเป็นหนังสืออย่างหนึ่งอย่างใดลงลายมือชื่อฝ่ายผู้ต้องรับผิดเป็นสำคัญ หรือได้วางประจำไว้หรือได้ชำระหนี้บางส่วนแล้ว จะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่ บทบัญญัติที่กล่าวมาในวรรคก่อนนี้ ให้ใช้บังคับถึงสัญญาซื้อขายสังหาริมทรัพย์ซึ่งตกลงกันเป็นราคาสองหมื่นบาท หรือกว่านั้นขึ้นไปด้วย

เช็ก 4 อย่างนะคะ หนังสือ ลงชื่อ 2 ฝ่าย พยาน เลขหมายหุ้น ปิดอากรวันทำตราสาร ผู้โอนจ่าย ผู้รับโอนขีดฆ่าค่ะ
ตราสารทำให้การโอนสมบูรณ์ระหว่างคู่สัญญา แต่ทะเบียนผู้ถือหุ้นต่างหากที่ทำให้บริษัทและคนอื่นต้องยอมรับ
ขั้นที่ 3
7. จดแจ้งทะเบียนผู้ถือหุ้น — เพื่อใช้ยันบริษัทและบุคคลภายนอก
ตามหลักทั่วไป ถ้ายังไม่จดแจ้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนในทะเบียน การโอนจะยังใช้ยันบริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้ตามมาตรา 1129 วรรคสาม และผู้รับโอนอาจยังใช้สิทธิประชุม ออกเสียง หรือรับเงินปันผลในฐานะผู้ถือหุ้นไม่ได้ค่ะ แต่ไม่ใช่ทุกกรณีเสมอไป หากบริษัทได้ร่วมรู้เห็นหรือยินยอมในการโอนแล้ว และการไม่จดแจ้งเกิดจากบริษัทไม่ดำเนินการเอง บริษัทอาจยกการไม่จดแจ้งขึ้นต่อสู้ไม่ได้ตามข้อเท็จจริงของคดี ดูคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3913/2531 และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2531/2538
น้าซีจะเข้าประชุมผู้ถือหุ้นอีก 10 วัน · พี่บี: “บริษัทยังไม่ได้ลงชื่อน้าซีในสมุดทะเบียน และจะปิดสมุดพักการโอน 14 วันก่อนประชุม”
น้องแว่น: ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 9677/2556 ผู้ซื้อยังโอนไม่ถูกต้องตามกฎหมายและข้อบังคับบริษัท จึงอ้างฐานะผู้ถือหุ้นเพื่อเป็นผู้เสียหายโดยนิตินัยและฟ้องคดีอาญานั้นไม่ได้ค่ะ
| เรื่อง | กฎหมายว่ายังไง | ทำยังไง |
|---|---|---|
| รายการในสมุดทะเบียน | ชื่อ สำนัก อาชีวะ เลขหมายหุ้น เงินที่ชำระ วันที่เป็น/ขาดจากผู้ถือหุ้น (มาตรา 1138) | ลงชื่อ สำนัก และวันที่ของผู้รับโอน + บันทึกวันที่ผู้โอนขาดจากผู้ถือหุ้น |
| ผลของการจดแจ้ง | ตามหลักทั่วไป ใช้ยันบริษัทและบุคคลภายนอกได้ (มาตรา 1129 วรรคสาม) | ผู้รับโอนยกการโอนขึ้นยันบริษัทและบุคคลภายนอกได้นับแต่วันจดแจ้ง โดยต้องพิจารณาข้อยกเว้นตามข้อเท็จจริงด้วย |
| ค่าหุ้นที่เรียกแล้วยังค้างชำระ | ถ้าค้างชำระค่าหุ้นที่เรียกแล้ว บริษัทไม่รับจดทะเบียนโอนก็ได้ (มาตรา 1130) | จ่ายให้ครบก่อนซื้อ |
| ปิดสมุดทะเบียน | ปิดพักการโอนได้ 14 วันก่อนประชุมใหญ่สามัญ (มาตรา 1131) | วางแผนวันโอนให้พ้นช่วงปิดสมุด |
| ผู้ถือหุ้นตาย/ล้มละลาย | ผู้มีสิทธิเวนคืนใบหุ้นเมื่อทำได้ + แสดงหลักฐานอันสมควร บริษัทต้องรับลงทะเบียน (มาตรา 1132) | ไม่ต้องทำตราสารโอน แต่ต้องมีหลักฐาน เช่น คำสั่งตั้งผู้จัดการมรดก |
| น้ำหนักของทะเบียน | สันนิษฐานว่าถูกต้อง (มาตรา 1141) | หักล้างได้ ถ้ามีหลักฐานพอ (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6735/2548) |
เปิดอ่านตัวบทเรื่องทะเบียนผู้ถือหุ้น (มาตรา 1138 · 1130 · 1131 · 1141)
มาตรา ๑๑๓๘ บริษัทจำกัดต้องมีสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น มีรายการดั่งต่อไปนี้ คือ (๑) ชื่อและสำนัก กับอาชีวะ ถ้าว่ามี ของผู้ถือหุ้น ข้อแถลงเรื่องหุ้นของผู้ถือหุ้นคนหนึ่ง ๆ แยกหุ้นออกตามเลขหมายและจำนวนเงินที่ได้ใช้แล้วหรือที่ได้ตกลงกันให้ถือว่าเป็นอันได้ใช้แล้วในหุ้นของผู้ถือหุ้นคนหนึ่ง ๆ (๒) วันเดือนปีซึ่งได้ลงทะเบียนบุคคลผู้หนึ่ง ๆ เป็นผู้ถือหุ้น (๓) วันเดือนปีซึ่งบุคคลคนใดคนหนึ่งขาดจากเป็นผู้ถือหุ้น (๔) เลขหมายใบหุ้นและวันที่ลงในใบหุ้นชนิดออกให้แก่ผู้ถือ และเลขหมายของหุ้นซึ่งได้ลงไว้ในใบหุ้นนั้น ๆ (๕) วันที่ได้ขีดฆ่าใบหุ้นชนิดระบุชื่อ หรือชนิดออกให้แก่ผู้ถือ
มาตรา ๑๑๓๐ หุ้นใดเงินที่เรียกค่าหุ้นยังค้างชำระอยู่ หุ้นนั้นบริษัทจะไม่ยอมรับจดทะเบียนให้โอนก็ได้
มาตรา ๑๑๓๑ ในระหว่างสิบสี่วันก่อนการประชุมใหญ่สามัญ บริษัทจะปิดสมุดทะเบียนพักการโอนหุ้นเสียก็ได้
มาตรา ๑๑๔๑ สมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นนั้น ท่านให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นพยานหลักฐานอันถูกต้องในข้อกระทงความบรรดาที่กฎหมายบังคับ หรือให้อำนาจให้เอาลงในทะเบียนนั้น

ตราสารครบแบบเมื่อไร ยื่นจดแจ้งทันทีนะ เก็บสำเนาหน้าทะเบียนไว้ ตามหลักทั่วไป วันจดแจ้งคือวันที่ยกการโอนขึ้นยันบริษัทและบุคคลภายนอกได้ และเป็นวันเริ่มนับกำหนดห้ามฟ้องผู้โอน 2 ปีตามมาตรา 1133 ค่ะ
ขั้นที่ 4
8. ส่ง บอจ.5 กับหน้าที่ที่ยังตามมาหลังโอน
กรรมการส่งบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (บอจ.5) ให้นายทะเบียนอย่างน้อยปีละครั้ง ไม่ช้ากว่า 14 วันนับแต่ประชุมสามัญ (มาตรา 1139 วรรคสอง) ทางปฏิบัติมักยื่นทันทีหลังโอน แต่ บอจ.5 ไม่ใช่ตัวการโอนค่ะ
น้าซี: “พี่เอหมดภาระเลยใช่ไหม” · น้องแว่น: ถ้าหุ้นยังชำระไม่ครบ ผู้โอนยังมีความรับผิดในค่าหุ้นที่ค้าง แต่ไม่รับผิดหนี้ที่บริษัทก่อหลังโอน และไม่ต้องออกส่วนใช้หนี้ เว้นแต่ศาลเห็นว่าผู้ถือหุ้นที่ยังอยู่ไม่สามารถออกส่วนใช้หนี้ของตนได้ กฎหมายห้ามฟ้องผู้โอนในความรับผิดนี้เมื่อพ้น 2 ปีนับแต่วันจดแจ้งการโอนนะคะ (มาตรา 1133)
| ใคร | ต้องทำอะไร | เมื่อไร | อ้างอิง |
|---|---|---|---|
| กรรมการ | ส่ง บอจ.5 ให้ตรงกับสมุดทะเบียน | อย่างน้อยปีละครั้ง ภายใน 14 วันนับแต่ประชุมสามัญ · ทางปฏิบัติยื่นทันทีหลังโอน | มาตรา 1139 วรรคสอง |
| บริษัท | เก็บสมุดทะเบียนไว้ที่สำนักงาน เปิดให้ผู้ถือหุ้นดูได้ในเวลาทำการ | ในเวลาที่บริษัทกำหนด ไม่น้อยกว่าวันละ 2 ชั่วโมง | มาตรา 1139 วรรคหนึ่ง |
| ผู้โอน | ความรับผิดค่าหุ้นค้างมีเงื่อนไข ไม่รวมหนี้ที่ก่อหลังโอน และต้องปรากฏแก่ศาลว่าผู้ถือหุ้นที่ยังอยู่ไม่สามารถออกส่วนใช้หนี้ของตนได้ | ห้ามฟ้องเมื่อพ้น 2 ปีนับแต่วันจดแจ้งการโอน | มาตรา 1133 |
| ผู้รับโอน | เช็กชื่อในทะเบียน ขอรับใบหุ้นที่บริษัทต้องทำมอบให้ผู้ถือหุ้นทุกคน เก็บตราสารไว้ | ทันทีหลังจดแจ้ง | มาตรา 1129 วรรคสาม · มาตรา 1127 |
เปิดอ่านตัวบทเรื่องการเก็บทะเบียนและการส่งบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (มาตรา 1139)
มาตรา ๑๑๓๙ สมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นเริ่มแต่วันจดทะเบียนบริษัทนั้นให้รักษาไว้ ณ สำนักงานของบริษัทแห่งที่ได้บอกทะเบียนไว้ สมุดทะเบียนนี้ให้เปิดให้แก่ผู้ถือหุ้นทั้งหลายดูได้ในระหว่างเวลาทำการโดยไม่เรียกค่าธรรมเนียมอย่างหนึ่งอย่างใด แต่กรรมการจะจำกัดเวลาลงไว้อย่างไรพอสมควรก็ได้หากไม่น้อยกว่าวันละสองชั่วโมง ให้เป็นหน้าที่ของกรรมการที่จะส่งสำเนาบัญชีรายชื่อผู้ที่ยังคงเป็นผู้ถือหุ้นอยู่ทั้งหมดในเวลาที่ประชุม และรายชื่อผู้ที่ขาดจากเป็นผู้ถือหุ้นจำเดิมแต่วันประชุมสามัญครั้งที่แล้วมานั้น ไปยังนายทะเบียนอย่างน้อยปีละครั้ง และมิให้ช้ากว่าวันที่สิบสี่นับแต่การประชุมสามัญ บัญชีรายชื่อนี้ให้มีรายการบรรดาที่ระบุไว้ในมาตราก่อนนั้นทุกประการ

ผู้โอนอย่าเพิ่งวางใจนะ ค่าหุ้นค้างมีเงื่อนไขความรับผิดและกำหนดห้ามฟ้องเมื่อพ้น 2 ปีตามมาตรา 1133 ควรตรวจยอดค้างและตกลงภาระระหว่างคู่สัญญาให้ชัดค่ะ
เรื่องที่มักลืม
9. เช็ก 3 เรื่องนี้ก่อนเซ็นนะ
ภาษีกับสัดส่วนคนต่างด้าวขึ้นกับข้อเท็จจริงแต่ละกรณี ควรให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจก่อนลงชื่อนะคะ
10. จุดที่มักพลาด ความเสี่ยง และสิ่งที่ควรปรับปรุง
| จุดที่มักพลาด | ระดับ | ความเสี่ยง | สิ่งที่ควรปรับปรุง |
|---|---|---|---|
| ไม่ตรวจข้อบังคับก่อนโอน | สูง | บริษัทปฏิเสธจดแจ้ง ผู้ถือหุ้นเดิมฟ้องเพิกถอนได้ (มาตรา 1129 วรรคหนึ่ง) | อ่านข้อบังคับฉบับล่าสุดก่อนตกลงราคา |
| ข้ามสิทธิซื้อก่อนของผู้ถือหุ้นเดิม | สูง | ฟ้องเพิกถอนการโอนได้ | ทำหนังสือเสนอขาย + เก็บหนังสือสละสิทธิ |
| ตราสารไม่มีพยานรับรองลายมือชื่อ | สูง | ไม่มีพยาน = โมฆะ (มาตรา 1129 วรรคสอง) | พยานอย่างน้อย 1 คน หรือตามข้อบังคับที่กำหนดเพิ่ม พร้อมระบุเลขหมาย จำนวน ราคา |
| ไม่จดแจ้งทะเบียนผู้ถือหุ้น | สูง | ตามหลักทั่วไป ยังยกการโอนขึ้นยันบริษัทและบุคคลภายนอกไม่ได้ (มาตรา 1129 วรรคสาม) แต่ต้องพิจารณาด้วยว่าบริษัทได้ร่วมรู้เห็นหรือยินยอมในการโอนแล้วหรือไม่ | ยื่นคำร้องทันที ขอสำเนาหน้าทะเบียน |
| ไม่ปิดอากรแสตมป์ | กลาง | ใช้เป็นพยานหลักฐานคดีแพ่งไม่ได้ + เงินเพิ่ม (ประมวลรัษฎากร มาตรา 113 มาตรา 114 และมาตรา 118) | ผู้โอนเสียอากร 1 บาทต่อทุก 1,000 บาทหรือเศษ ผู้รับโอนขีดฆ่า ในวันทำตราสาร |
| ยื่น บอจ.5 แต่ไม่แก้สมุดทะเบียน | กลาง | สมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นได้รับข้อสันนิษฐานว่าเป็นพยานหลักฐานอันถูกต้อง แต่เป็นข้อสันนิษฐานที่นำสืบหักล้างได้ (มาตรา 1139 และมาตรา 1141) | แก้สมุดทะเบียนก่อน แล้วยื่น บอจ.5 ให้ตรง |
| ลืมภาษีและสัดส่วนคนต่างด้าว | กลาง | ต้องตรวจหน้าที่หักภาษีตามสถานะผู้ขาย และสัดส่วนทุนของคนต่างด้าวหลังโอน | คำนวณกำไรและสัดส่วนก่อนตกลงราคา |
หัวใจเรื่องนี้คือ ทำให้ครบแบบ แล้วจดแจ้งให้ครบขั้น ตราสารมีผลระหว่างคู่สัญญา ส่วนการจดแจ้งเป็นหลักทั่วไปในการใช้ยันบริษัทและบุคคลภายนอก โดยต้องพิจารณาข้อยกเว้นจากข้อเท็จจริงของแต่ละกรณีด้วยค่ะ
- เปิดข้อบังคับก่อนนะ — โอนได้เสรี เว้นแต่ข้อบังคับกำหนดไว้
- เช็กตราสารให้ครบ 4 รายการ — หนังสือ · ลงชื่อ 2 ฝ่าย · พยานอย่างน้อย 1 คน · เลขหมายหุ้น
- ปิดอากรแสตมป์วันทำตราสาร — ผู้โอนจ่าย 1 บาทต่อทุก 1,000 บาทหรือเศษ ผู้รับโอนขีดฆ่า
- จดแจ้งทะเบียนให้ครบ — ตามหลักทั่วไป การโอนใช้ยันบริษัทและบุคคลภายนอกได้เมื่อจดแจ้ง
- บอจ.5 คือรายงาน ไม่ใช่ตัวการโอน — ส่งให้ตรงกับทะเบียนบริษัทนะ
อ้างอิง · ① มาตรา 1129 วรรคหนึ่ง · ② มาตรา 1129 วรรคสอง · ③ ประมวลรัษฎากร มาตรา 104 และมาตรา 118 · ④ มาตรา 1129 วรรคสาม และมาตรา 1141 · ⑤ มาตรา 1139 วรรคสอง
พี่เอ น้าซี พี่บีเดินให้ครบขั้นและเก็บหลักฐานให้ดีนะคะ จะช่วยลดข้อพิพาทเรื่องการโอนหุ้นในภายหลังค่ะ
ทางลัดไปยังชุดความรู้กฎหมายบริษัท
ตรวจค้นกฎหมายฉบับทางการเพิ่มเติมได้ที่ สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
หมายเหตุจาก Kelomn: บทความนี้เป็นข้อมูลความรู้ทั่วไปเรื่องการโอนหุ้นบริษัทจำกัด ไม่ใช่คำปรึกษาสำหรับธุรกรรมใดโดยเฉพาะ ตัวบทหลักที่อ้างอิงคือ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 456 มาตรา 1129 มาตรา 1130 มาตรา 1131 มาตรา 1134 มาตรา 1135 มาตรา 1138 มาตรา 1139 และมาตรา 1141 (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา) ส่วนอากรแสตมป์และภาษีเงินได้อ้างอิงประมวลรัษฎากร และสัดส่วนคนต่างด้าวอ้างอิงกฎหมายว่าด้วยการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว ตามลิงก์ในเนื้อหา ผลของการโอนแต่ละครั้งขึ้นกับข้อบังคับ สถานะการชำระค่าหุ้น สัญชาติผู้รับโอน และข้อเท็จจริงของบริษัท ควรให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจก่อนลงนามค่ะ
รับอัปเดตกฎหมายธุรกิจจาก Kelomn
ติดตามบทความใหม่และสรุปประเด็นกฎหมายธุรกิจที่ควรรู้ได้ต่อใน KKB Fans
ถ้าข้อมูลนี้เป็นประโยชน์ ส่งกำลังใจให้น้องแว่นได้ค่ะ
เลือกกาแฟหรือขนมปังสักอย่างไหมคะ?
กาแฟ 0 แก้ว ขนมปัง 0 แผ่น เปิดหน้า KKB Fans →