"เปิดร้านในชื่อตัวเอง" กับ "ตั้งบริษัทจำกัด" ต่างกันตรงไหน?

การประกอบธุรกิจ "ในนามบุคคลธรรมดา" หมายถึงคุณทำธุรกิจในฐานะตัวคุณเอง ไม่มีนิติบุคคลแยกต่างหาก ทรัพย์สินของธุรกิจและทรัพย์สินส่วนตัวอยู่ในกองเดียวกัน หากธุรกิจมีหนี้ เจ้าหนี้สามารถฟ้องตัวคุณได้โดยตรง

หากประกอบกิจการค้า (เช่น ขายสินค้า รับจ้างบริการ) ต้องจดทะเบียนพาณิชย์กับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภายใน 30 วันนับแต่วันเริ่มกิจการ ตามพระราชบัญญัติทะเบียนพาณิชย์ พ.ศ. 2499 ค่าธรรมเนียมเริ่มต้นต่ำมาก ขั้นตอนไม่ซับซ้อนค่ะ

มาตรา ๑๐๑๒ อันว่าสัญญาจัดตั้งห้างหุ้นส่วนหรือบริษัทนั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลตั้งแต่สองคนขึ้นไปตกลงเข้ากันเพื่อกระทำกิจการร่วมกัน ด้วยประสงค์จะแบ่งปันกำไรอันจะพึงได้แต่กิจการที่ทำนั้น

น้องแว่นสรุปค่ะ

ข้อ 1 — บุคคลธรรมดาประกอบธุรกิจ

1. ทำธุรกิจในชื่อตัวเอง = คุณกับธุรกิจคือสิ่งเดียวกันในสายตากฎหมาย
2. ต้องจดทะเบียนพาณิชย์ ภายใน 30 วัน ตาม พ.ร.บ.ทะเบียนพาณิชย์ 2499
3. ง่ายและถูก แต่แลกมาด้วยความรับผิดไม่จำกัดจากทรัพย์สินส่วนตัวค่ะ

บริษัทจำกัดคือบริษัทที่ตั้งขึ้นโดยแบ่งทุนเป็นหุ้น ผู้ถือหุ้นแต่ละคนรับผิดจำกัดเพียงจำนวนเงินที่ยังส่งใช้ไม่ครบมูลค่าหุ้น กล่าวคือ หากคุณถือหุ้น 100 หุ้น มูลค่าหุ้นละ 100 บาท และชำระครบแล้ว ความรับผิดของคุณต่อหนี้ของบริษัทสิ้นสุดที่ศูนย์บาท ทรัพย์สินส่วนตัว (บ้าน รถ เงินฝาก) ได้รับการปกป้องค่ะ

มาตรา ๑๐๙๖ อันว่าบริษัทจำกัดนั้น คือบริษัทประเภทซึ่งตั้งขึ้นด้วยแบ่งทุนเป็นหุ้นมีมูลค่าเท่า ๆ กัน ผู้ถือหุ้นต่างรับผิดจำกัดเพียงไม่เกินจำนวนเงินที่ตนยังส่งใช้ไม่ครบมูลค่าของหุ้นที่ตนถือ

น้องแว่นสรุปค่ะ

ข้อ 2 — บริษัทจำกัดและความรับผิด

1. ผู้ถือหุ้นรับผิดจำกัด เพียงมูลค่าหุ้นที่ยังส่งใช้ไม่ครบ (ม.๑๐๙๖ ป.พ.พ.)
2. ทรัพย์ส่วนตัวปลอดภัย จากหนี้ของบริษัทโดยหลักกฎหมาย
3. ข้อระวัง: กรรมการที่ค้ำประกันหนี้บริษัทเป็นการส่วนตัวอาจรับผิดในฐานะผู้ค้ำประกันแยกต่างหากค่ะ

เมื่อบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนแล้ว กฎหมายถือว่าองค์กรนั้นเป็น "นิติบุคคล" ต่างหากจากผู้ถือหุ้นทั้งหมด ผลในทางปฏิบัติคือ บริษัทมีสิทธิและหน้าที่เป็นของตนเอง ทำสัญญาในนามบริษัท ถือกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สิน ฟ้องและถูกฟ้องในศาลได้ โดยที่ผู้ถือหุ้นไม่ต้องรับผิดชอบโดยตรง

เปรียบเทียบ: ห้างหุ้นส่วนสามัญที่ไม่จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล ผู้เป็นหุ้นส่วนทุกคนต้องรับผิดร่วมกันสำหรับหนี้ทั้งปวงโดยไม่มีจำกัด ซึ่งอันตรายกว่าบริษัทจำกัดมากค่ะ

มาตรา ๑๐๑๕ ห้างหุ้นส่วนหรือบริษัทเมื่อได้จดทะเบียนตามบัญญัติแห่งลักษณะนี้แล้ว ท่านจัดว่าเป็นนิติบุคคลต่างหากจากผู้เป็นหุ้นส่วนหรือผู้ถือหุ้นทั้งหลายซึ่งรวมเข้ากันเป็นห้างหุ้นส่วนหรือบริษัทนั้น

มาตรา ๑๐๒๕ อันว่าห้างหุ้นส่วนสามัญนั้น คือห้างหุ้นส่วนประเภทซึ่งผู้เป็นหุ้นส่วนหมดทุกคนต้องรับผิดร่วมกันเพื่อหนี้ทั้งปวงของหุ้นส่วนโดยไม่มีจำกัด

น้องแว่นสรุปค่ะ

ข้อ 3 — นิติบุคคลและห้างหุ้นส่วน

1. บริษัทจำกัด = นิติบุคคลแยกต่างหาก เมื่อจดทะเบียนแล้ว (ม.๑๐๑๕)
2. ห้างหุ้นส่วนสามัญ = ผู้เป็นหุ้นส่วนรับผิดร่วมกันไม่จำกัด (ม.๑๐๒๕) อันตราย!
3. เลือกรูปแบบ ตามระดับความเสี่ยงของธุรกิจ ไม่ใช่แค่ตามความสะดวกค่ะ

บุคคลธรรมดา เสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาในอัตราก้าวหน้าตามที่กรมสรรพากร (rd.go.th) กำหนด สูงสุดถึงร้อยละ 35 ยิ่งรายได้สุทธิมาก อัตราภาษียิ่งเพิ่มขึ้น และสามารถหักค่าใช้จ่ายได้เป็นอัตราเหมาหรือตามจริงตามประเภทเงินได้ค่ะ

บริษัทจำกัด เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำไรสุทธิ อัตราทั่วไปร้อยละ 20 สำหรับบริษัทขนาดใหญ่ ส่วน SME (ทุนจดทะเบียนที่ชำระแล้วไม่เกิน 5 ล้านบาท และรายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อปี) ได้รับอัตราพิเศษที่ต่ำกว่าตามที่กรมสรรพากรกำหนด ข้อมูลอัตราภาษีปัจจุบันสามารถตรวจสอบได้ที่ กรมสรรพากร (rd.go.th) ค่ะ

มาตรา ๑๐๑๕ ห้างหุ้นส่วนหรือบริษัทเมื่อได้จดทะเบียนตามบัญญัติแห่งลักษณะนี้แล้ว ท่านจัดว่าเป็นนิติบุคคลต่างหากจากผู้เป็นหุ้นส่วนหรือผู้ถือหุ้นทั้งหลายซึ่งรวมเข้ากันเป็นห้างหุ้นส่วนหรือบริษัทนั้น

น้องแว่นสรุปค่ะ

ข้อ 4 — ภาษีเปรียบเทียบ

1. บุคคลธรรมดา เสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา อัตราก้าวหน้าสูงสุด 35%
2. บริษัทจำกัด เสียภาษีเงินได้นิติบุคคล SME ได้อัตราพิเศษที่ต่ำกว่า
3. ตรวจสอบอัตราล่าสุด ที่ rd.go.th เสมอ เพราะอาจมีการปรับเปลี่ยนค่ะ

ไม่มีสูตรสำเร็จสำหรับทุกคน แต่มีหลักกฎหมายและปัจจัยชัดเจนที่ช่วยประเมินได้ค่ะ

มาตรา ๑๐๙๖ อันว่าบริษัทจำกัดนั้น คือบริษัทประเภทซึ่งตั้งขึ้นด้วยแบ่งทุนเป็นหุ้นมีมูลค่าเท่า ๆ กัน ผู้ถือหุ้นต่างรับผิดจำกัดเพียงไม่เกินจำนวนเงินที่ตนยังส่งใช้ไม่ครบมูลค่าของหุ้นที่ตนถือ

น้องแว่นสรุปค่ะ

ข้อ 5 — เลือกรูปแบบให้เหมาะกับสถานการณ์

1. รายได้น้อย ความเสี่ยงต่ำ: บุคคลธรรมดา + ทะเบียนพาณิชย์ก็เพียงพอ
2. รายได้สูง มีความเสี่ยง หรือต้องการลูกค้าองค์กร: บริษัทจำกัดได้เปรียบชัดเจน
3. ปรึกษานักบัญชีหรือทนายธุรกิจ ก่อนตัดสินใจ โดยเฉพาะหากมีรายได้สูงหรือโครงสร้างซับซ้อนค่ะ